การบริหารความเสี่ยงทางการเงินให้เกิดผลดีต่อกิจการ
« 2 เมื่อ: พ.ค. 02, 2011, 14:36:51 pm »
ความเสี่ยงทางการเงิน (financial risk) เป็นความเสี่ยงใหญ่ประเภทหนึ่งของกิจการ และในบางกิจการกลายเป็นความเสี่ยงที่มีขนาดของความเสียหายสูงสุดในกิจการ และมากกว่าผลที่เกิดจากความเสี่ยงทางธุรกิจ (business risk) เสียด้วย โดยทั่วไปความเสี่ยงทางการเงินมักจะเกี่ยวข้องกับการบริหารรายการในส่วนของหนี้สินและสินทรัพย์ และมีผลต่อกิจการทั้งระยะสั้นและระยะยาว
กรอบแนวคิดของการบริหารความเสี่ยงทางการเงินที่ดี
1. การลงทุนในลักษณะที่เป็นโครงการจะต้องให้ผลตอบแทนของการลงทุนมากกว่าอัตราผลตอบแทนขึ้นต่ำที่ยอมรับได้
1.1 อัตราผลตอบแทนที่ยอมรับได้จะเพิ่มขึ้นหากโครงการนั้นเป็นโครงการที่มีความเสี่ยงในระดับสูง โดยแหล่งเงินที่ใช้ในการลงทุนอาจจะต้องผสมผสานกันระหว่างเงินกองทุนจากเจ้าของกิจการเอง กับเงินกู้จากแหล่งเงินภายนอกกิจการ เพราะคงเป็นไปได้ยากที่เจ้าหนี้จะยอมรับความเสี่ยงเองทั้งหมด
1.2 ผลตอบแทนที่เกิดกับโครงการลงทุน เพื่อประเมินความเสี่ยงควรจะวัดด้วยกระแสเงินสดที่เข้ามาจริง ไม่ใช่รายการค้างรับ และระยะเวลาที่เกิดกระแสเงินสดไหลเข้าว่าเร็วหรือช้ามากน้อยขนาดไหน และควรจะรวมถึงผลกระทบข้างเคียงของโครงการว่ามีค่าเป็นบวกหรือเป็นลบด้วย เพราะหากมีผลกระทบอาจจะเกิดค่าปรับ การชดเชย ความเสียหายหรือการเยียวยาผลกระทบทางลบติดตามมาอีก
2. การจัดการเงินเพื่อใช้ในการลงทุนในลักษณะของโครงการ จะต้องพิจารณาให้มีส่วนผสมที่เหมาะสม เพื่อให้ต้นทุนทางการเงินโดยเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามแหล่งเงินแล้วออกมาต่ำที่สุด และเปิดโอกาสให้มีส่วนต่างที่เป็นบวกเนื่องจากผลตอบแทนที่เกิดจากการใช้สินทรัพย์หรือสินทรัพย์ที่ทำรายได้สูงกว่าต้นทุนทางการเงินที่เฉลี่ยถ่วงน้ำหนักดังกล่าว
3. หากเงินทุนดำเนินการที่มีอยู่ไม่สามารถนำไปใช้ในการลงทุนที่ก่อให้เกิดรายได้หรือผลตอบแทนที่ไม่ต่ำกว่าอัตราผลตอบแทนขึ้นต่ำที่ยอมรับได้ ก็ควรจะคืนเงินสดให้แก่ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้ที่เป็นเจ้าของเงิน เพื่อลดภาระความเสี่ยงทางการเงินของกิจการลง
4. การบริหารความเสี่ยงทางการเงินไม่ใช่แนวทางเชิงตั้งรับ หากแต่ต้องเป็นแนวทางเชิงรุก เป็นแนวทางที่พร้อมที่จะสนับสนุนกิจการ โดยเฉพาะกิจการที่เน้นการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ต้องการความมั่นใจว่าการบริหารความเสี่ยงทางการเงินจะเพียงพอและเข้มแข็ง ตลอดจนมีเสถียรภาพ เชื่อถือได้ และมองล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ
5. ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงทางการเงินมาจากตลาดการเงินเป็นหลัก โดยปัจจัยดังกล่าวมีการเปลี่ยนแปลงตามสถานการณ์ในตลาดการเงิน ซึ่งอาจจะเป็นรายนาที รายชั่วโมง รายวัน การกำกับ ติดตาม ตรวจทาน ความเสี่ยงทางการเงินจึงต้องทันกาล เพื่อให้สามารถระบุสถานะความเสี่ยงล่าสุดเป็นรายนาทีต่อนาทีได้ งานการบริหารความเสี่ยงทางการเงินจึงเป็นงานที่ต้องกระทำอย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ
การตัดสินใจสำคัญทางการเงินของกิจการ มี 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่
1. การตัดสินใจด้านการลงทุน ด้วยการมีพอร์ตของสินทรัพย์ การจัดสรรเงินทุนดำเนินงานในธุรกรรมหลักของกิจการ การควบรวมกิจการเพื่อการขยายตลาด
2. การบริหารเงินจากแหล่งเงินภายในที่มาจากส่วนของผู้ถือหุ้นและกำไรสะสม และจากแหล่งเงินจากภายนอกที่มาจากเจ้าหนี้การค้าและเจ้าหนี้สถาบันการเงิน
3. การบริหารความเสี่ยงด้วยการทำการวัดขนาดและประเมินระดับความเสี่ยงทางการเงิน ณ สถานการณ์ตลาดที่เปลี่ยนแปลงไป และหาเครื่องมือที่เหมาะสมในการจัดการกับความเสี่ยงทางการเงิน
เครื่องมือสำคัญในการจัดการความเสี่ยงทางการเงิน
1. การป้องกันความเสี่ยงตามหลักธรรมชาติ (natural hedge) ตั้งอยู่บนแนวทางของการรักษาความสมดุลระหว่างองค์ประกอบของความเสี่ยงด้านสินทรัพย์กับความเสี่ยงด้านหนี้สิน ให้เกิดความเหมาะเจาะ เหมาะสมในตัวของมันเอง เช่น
- หากมีรายได้จากการดำเนินงานทุก 3 เดือน ก็ควรจะก่อหนี้หรือกู้ยืมโดยมีเงื่อนไขในการชำระคืนหนี้ทุก 3 เดือนเช่นกัน
- หากมีภาระหนี้สินเป็นสกุลเงินเยนของญี่ปุ่นก็ควรจะพยายามส่งออกสินค้าเป็นเงินสกุลเยน เพื่อนำไปใช้ในการชำระคืนหนี้สินด้วยจำนวนเงินที่ใกล้เคียงกัน
2. การเสี่ยงดวงด้วยการเปิดสถานะความเสี่ยงไว้ (open position) โดยมีสมมติฐานว่า ความเสี่ยงให้ผลลัพธ์ได้ทั้งบวกและลบ สลับกันไปไม่ได้ให้ผลทางลบเสมอไปทุกครั้ง ผลที่ได้เมื่อเกิดผลลัพธ์ทางบวกจะชดเชยเมื่อผลลัพธ์ออกมาเป็นลบ เหลือค่าความแปรปรวนจากการหักกลบลบกันระหว่างผลลัพธ์ทางบวกและผลลัพธ์ทางลบจะน้อยหรือใกล้เคียงกับ 0 หรือไม่มีผลกระทบจากความเสี่ยง ซึ่งการใช้วิธีนี้ถือว่าเป็นลักษณะของการเก็งกำไร ซึ่งจะทำได้ก็ต่อเมื่อมีความมั่นใจว่า ผลที่เกิดจากเหตุของความเสี่ยงมีทั้งบวกและทั้งลบจริง
3. การใช้เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงิน (financial derivative) ในการปรับกระแสการไหลเข้าออกของเงินให้เหมาะสมระหว่างกระแสเงินที่เป็นรายได้และกระแสเงินที่เป็นรายจ่าย หรือเกิดค่าคงที่ (static) เพื่อมิให้ได้รับผลกระทบจากการที่มีโอกาสเกิดผลลัพธ์ทั้งทางลบและบวกได้
ประโยชน์สำคัญของการใช้เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงินแต่ละประเภท
FX Forward การตกลงล่วงหน้าเพื่อซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศ
เป็นการ log จำนวนเงินบาทที่เกี่ยวข้องจากการแลกเปลี่ยนสกุลเงินไว้ล่วงหน้าสถานะความเสี่ยงจะคงที่ (Static) ใช้ค่าคงที่ด้านสกุลเงินไปบริหารจัดการธุรกิจหลักของกิจการ
Swap (currency)
เป็นการแลกสกุลเงินในสินทรัพย์ที่จะรับเป็นกระแสเงินสดไหลเข้าหรือหนี้สินที่จะเกิดกระแสเงินสดไหลออก ให้เป็นไปตามที่ต้องการและมีความเสี่ยงต่ำกว่า เพื่อลดระดับความรุนแรงของผลกระทบ
Option
เป็นการแสวงหาทางเลือกที่จะใช้ได้ หากจำเป็นเป็นกรณีที่สถานการณ์ไม่ชัดเจนในทิศทางใดทิศทางหนึ่ง มีโอกาสไปในทิศทางใดก็ได้ คาดหมายล่วงหน้าไม่ได้ชัดเจน
ไม่ว่าจะใช้เครื่องมือการบริหารความเสี่ยงทางการเงินแบบใดก็ตาม จะต้องคำนึงอยู่เสมอว่าต้องใช้กระบวนการบริหารความเสี่ยงอย่างครบถ้วน อย่างน้อย 5 ขั้นตอนหลักคือ
ขั้นตอนที่ 1 การค้นหาและระบุความเสี่ยงสำคัญ
ขั้นตอนที่ 2 การประเมินและวัดขนาดของความเสี่ยง
ขั้นตอนที่ 3 การเรียงลำดับความเสี่ยงที่ยอมรับไม่ได้
ขั้นตอนที่ 4 การจัดการด้วยกิจกรรมมาตรการกำกับและควบคุมความเสี่ยง
ขั้นตอนที่ 5 การติดตามและทบทวนความเสี่ยง
สัญญาณเตือนความเสี่ยงทางการเงิน
1. ขาดนโยบาย ทิศทาง เป้าหมายด้านการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน
2. ขาดการกำหนดเพดานความเสี่ยงที่ยอมรับได้ เพื่อจำกัดขอบเขตของความเสียหาย ความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้น
3. ขาดข้อมูลที่จะใช้วัดขนาดและระดับของความเสี่ยงเพื่อการจัดการความเสี่ยงที่สำคัญ
4. ขาดความพยายาม ความสนใจ ในการจัดการอย่างเป็นระบบ
5. มีการใช้มุมมองในแวดวงที่แคบ ไม่ครอบคลุมทุกด้าน ทุกประเด็น
6. ขาดการสื่อสารความเสี่ยงที่สร้างความตระหนัก การยอมรับ การแก้ไข การป้องกัน
7. ขาดกรอบแนวทางค้นหาและระบุความเสี่ยงแบบบูรณาการ
8. ขาดโมเดล/แบบจำลองที่คำนวณความเสี่ยงในเชิงปริมาณ
อาจารย์ จิรพร สุเมธีประสิทธิ์. การบริหารความเสี่ยงทางการเงินให้เกิดผลดีต่อกิจการ.
กรอบแนวคิดของการบริหารความเสี่ยงทางการเงินที่ดี
1. การลงทุนในลักษณะที่เป็นโครงการจะต้องให้ผลตอบแทนของการลงทุนมากกว่าอัตราผลตอบแทนขึ้นต่ำที่ยอมรับได้
1.1 อัตราผลตอบแทนที่ยอมรับได้จะเพิ่มขึ้นหากโครงการนั้นเป็นโครงการที่มีความเสี่ยงในระดับสูง โดยแหล่งเงินที่ใช้ในการลงทุนอาจจะต้องผสมผสานกันระหว่างเงินกองทุนจากเจ้าของกิจการเอง กับเงินกู้จากแหล่งเงินภายนอกกิจการ เพราะคงเป็นไปได้ยากที่เจ้าหนี้จะยอมรับความเสี่ยงเองทั้งหมด
1.2 ผลตอบแทนที่เกิดกับโครงการลงทุน เพื่อประเมินความเสี่ยงควรจะวัดด้วยกระแสเงินสดที่เข้ามาจริง ไม่ใช่รายการค้างรับ และระยะเวลาที่เกิดกระแสเงินสดไหลเข้าว่าเร็วหรือช้ามากน้อยขนาดไหน และควรจะรวมถึงผลกระทบข้างเคียงของโครงการว่ามีค่าเป็นบวกหรือเป็นลบด้วย เพราะหากมีผลกระทบอาจจะเกิดค่าปรับ การชดเชย ความเสียหายหรือการเยียวยาผลกระทบทางลบติดตามมาอีก
2. การจัดการเงินเพื่อใช้ในการลงทุนในลักษณะของโครงการ จะต้องพิจารณาให้มีส่วนผสมที่เหมาะสม เพื่อให้ต้นทุนทางการเงินโดยเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามแหล่งเงินแล้วออกมาต่ำที่สุด และเปิดโอกาสให้มีส่วนต่างที่เป็นบวกเนื่องจากผลตอบแทนที่เกิดจากการใช้สินทรัพย์หรือสินทรัพย์ที่ทำรายได้สูงกว่าต้นทุนทางการเงินที่เฉลี่ยถ่วงน้ำหนักดังกล่าว
3. หากเงินทุนดำเนินการที่มีอยู่ไม่สามารถนำไปใช้ในการลงทุนที่ก่อให้เกิดรายได้หรือผลตอบแทนที่ไม่ต่ำกว่าอัตราผลตอบแทนขึ้นต่ำที่ยอมรับได้ ก็ควรจะคืนเงินสดให้แก่ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้ที่เป็นเจ้าของเงิน เพื่อลดภาระความเสี่ยงทางการเงินของกิจการลง
4. การบริหารความเสี่ยงทางการเงินไม่ใช่แนวทางเชิงตั้งรับ หากแต่ต้องเป็นแนวทางเชิงรุก เป็นแนวทางที่พร้อมที่จะสนับสนุนกิจการ โดยเฉพาะกิจการที่เน้นการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ต้องการความมั่นใจว่าการบริหารความเสี่ยงทางการเงินจะเพียงพอและเข้มแข็ง ตลอดจนมีเสถียรภาพ เชื่อถือได้ และมองล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ
5. ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงทางการเงินมาจากตลาดการเงินเป็นหลัก โดยปัจจัยดังกล่าวมีการเปลี่ยนแปลงตามสถานการณ์ในตลาดการเงิน ซึ่งอาจจะเป็นรายนาที รายชั่วโมง รายวัน การกำกับ ติดตาม ตรวจทาน ความเสี่ยงทางการเงินจึงต้องทันกาล เพื่อให้สามารถระบุสถานะความเสี่ยงล่าสุดเป็นรายนาทีต่อนาทีได้ งานการบริหารความเสี่ยงทางการเงินจึงเป็นงานที่ต้องกระทำอย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ
การตัดสินใจสำคัญทางการเงินของกิจการ มี 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่
1. การตัดสินใจด้านการลงทุน ด้วยการมีพอร์ตของสินทรัพย์ การจัดสรรเงินทุนดำเนินงานในธุรกรรมหลักของกิจการ การควบรวมกิจการเพื่อการขยายตลาด
2. การบริหารเงินจากแหล่งเงินภายในที่มาจากส่วนของผู้ถือหุ้นและกำไรสะสม และจากแหล่งเงินจากภายนอกที่มาจากเจ้าหนี้การค้าและเจ้าหนี้สถาบันการเงิน
3. การบริหารความเสี่ยงด้วยการทำการวัดขนาดและประเมินระดับความเสี่ยงทางการเงิน ณ สถานการณ์ตลาดที่เปลี่ยนแปลงไป และหาเครื่องมือที่เหมาะสมในการจัดการกับความเสี่ยงทางการเงิน
เครื่องมือสำคัญในการจัดการความเสี่ยงทางการเงิน
1. การป้องกันความเสี่ยงตามหลักธรรมชาติ (natural hedge) ตั้งอยู่บนแนวทางของการรักษาความสมดุลระหว่างองค์ประกอบของความเสี่ยงด้านสินทรัพย์กับความเสี่ยงด้านหนี้สิน ให้เกิดความเหมาะเจาะ เหมาะสมในตัวของมันเอง เช่น
- หากมีรายได้จากการดำเนินงานทุก 3 เดือน ก็ควรจะก่อหนี้หรือกู้ยืมโดยมีเงื่อนไขในการชำระคืนหนี้ทุก 3 เดือนเช่นกัน
- หากมีภาระหนี้สินเป็นสกุลเงินเยนของญี่ปุ่นก็ควรจะพยายามส่งออกสินค้าเป็นเงินสกุลเยน เพื่อนำไปใช้ในการชำระคืนหนี้สินด้วยจำนวนเงินที่ใกล้เคียงกัน
2. การเสี่ยงดวงด้วยการเปิดสถานะความเสี่ยงไว้ (open position) โดยมีสมมติฐานว่า ความเสี่ยงให้ผลลัพธ์ได้ทั้งบวกและลบ สลับกันไปไม่ได้ให้ผลทางลบเสมอไปทุกครั้ง ผลที่ได้เมื่อเกิดผลลัพธ์ทางบวกจะชดเชยเมื่อผลลัพธ์ออกมาเป็นลบ เหลือค่าความแปรปรวนจากการหักกลบลบกันระหว่างผลลัพธ์ทางบวกและผลลัพธ์ทางลบจะน้อยหรือใกล้เคียงกับ 0 หรือไม่มีผลกระทบจากความเสี่ยง ซึ่งการใช้วิธีนี้ถือว่าเป็นลักษณะของการเก็งกำไร ซึ่งจะทำได้ก็ต่อเมื่อมีความมั่นใจว่า ผลที่เกิดจากเหตุของความเสี่ยงมีทั้งบวกและทั้งลบจริง
3. การใช้เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงิน (financial derivative) ในการปรับกระแสการไหลเข้าออกของเงินให้เหมาะสมระหว่างกระแสเงินที่เป็นรายได้และกระแสเงินที่เป็นรายจ่าย หรือเกิดค่าคงที่ (static) เพื่อมิให้ได้รับผลกระทบจากการที่มีโอกาสเกิดผลลัพธ์ทั้งทางลบและบวกได้
ประโยชน์สำคัญของการใช้เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงินแต่ละประเภท
FX Forward การตกลงล่วงหน้าเพื่อซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศ
เป็นการ log จำนวนเงินบาทที่เกี่ยวข้องจากการแลกเปลี่ยนสกุลเงินไว้ล่วงหน้าสถานะความเสี่ยงจะคงที่ (Static) ใช้ค่าคงที่ด้านสกุลเงินไปบริหารจัดการธุรกิจหลักของกิจการ
Swap (currency)
เป็นการแลกสกุลเงินในสินทรัพย์ที่จะรับเป็นกระแสเงินสดไหลเข้าหรือหนี้สินที่จะเกิดกระแสเงินสดไหลออก ให้เป็นไปตามที่ต้องการและมีความเสี่ยงต่ำกว่า เพื่อลดระดับความรุนแรงของผลกระทบ
Option
เป็นการแสวงหาทางเลือกที่จะใช้ได้ หากจำเป็นเป็นกรณีที่สถานการณ์ไม่ชัดเจนในทิศทางใดทิศทางหนึ่ง มีโอกาสไปในทิศทางใดก็ได้ คาดหมายล่วงหน้าไม่ได้ชัดเจน
ไม่ว่าจะใช้เครื่องมือการบริหารความเสี่ยงทางการเงินแบบใดก็ตาม จะต้องคำนึงอยู่เสมอว่าต้องใช้กระบวนการบริหารความเสี่ยงอย่างครบถ้วน อย่างน้อย 5 ขั้นตอนหลักคือ
ขั้นตอนที่ 1 การค้นหาและระบุความเสี่ยงสำคัญ
ขั้นตอนที่ 2 การประเมินและวัดขนาดของความเสี่ยง
ขั้นตอนที่ 3 การเรียงลำดับความเสี่ยงที่ยอมรับไม่ได้
ขั้นตอนที่ 4 การจัดการด้วยกิจกรรมมาตรการกำกับและควบคุมความเสี่ยง
ขั้นตอนที่ 5 การติดตามและทบทวนความเสี่ยง
สัญญาณเตือนความเสี่ยงทางการเงิน
1. ขาดนโยบาย ทิศทาง เป้าหมายด้านการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน
2. ขาดการกำหนดเพดานความเสี่ยงที่ยอมรับได้ เพื่อจำกัดขอบเขตของความเสียหาย ความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้น
3. ขาดข้อมูลที่จะใช้วัดขนาดและระดับของความเสี่ยงเพื่อการจัดการความเสี่ยงที่สำคัญ
4. ขาดความพยายาม ความสนใจ ในการจัดการอย่างเป็นระบบ
5. มีการใช้มุมมองในแวดวงที่แคบ ไม่ครอบคลุมทุกด้าน ทุกประเด็น
6. ขาดการสื่อสารความเสี่ยงที่สร้างความตระหนัก การยอมรับ การแก้ไข การป้องกัน
7. ขาดกรอบแนวทางค้นหาและระบุความเสี่ยงแบบบูรณาการ
8. ขาดโมเดล/แบบจำลองที่คำนวณความเสี่ยงในเชิงปริมาณ
อาจารย์ จิรพร สุเมธีประสิทธิ์. การบริหารความเสี่ยงทางการเงินให้เกิดผลดีต่อกิจการ.
เกณฑ์กำกับดูแลธุรกิจการเงินที่สำคัญสรุปได้ดังนี้
1. การให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ ธนาคารพาณิชย์มี 4 ประเภท คือ ธนาคารพาณิชย์ ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย (retail bank) ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ (subsidiary) และสาขาของธนาคารต่างประเทศ (branch)
การกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจการธนาคารพาณิชย์ พิจารณาจากความเหมาะสมของโครงสร้างผู้ถือหุ้นและแหล่งที่มาของเงินทุน แผนงานและการควบคุมภายใน รวมถึงข้อกำหนดของคุณสมบัติที่จำเป็นและลักษณะต้องห้ามของกรรมการและผู้บริหาร และในกรณีที่ผู้ขออนุญาตเป็นธนาคารต่างประเทศ ต้องได้รับอนุมัติจากผู้กำกับในประเทศของตนให้ทำธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศอื่นได้
การให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์
สถาบันการเงินเป็นตัวกลางทางการเงินที่สำคัญที่สุด มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับ ภาคเศรษฐกิจต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอกประเทศ มีความอ่อนไหวต่อความเสี่ยงและความผันผวน และสามารถส่งผ่านผลกระทบไปยังภาคเศรษฐกิจอื่นได้ ดังนั้นเพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทยควรกำกับตรวจสอบสถาบันการเงินอย่างมีประสิทธิภาพด้วยความโปร่งใสและส่งเสริมให้สถาบันการเงินมีธรรมาภิบาลและมีการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมีอำนาจในการให้ใบอนุญาตการประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ซงตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินปี 2546 จัดทำโดยกระทรวงการคลังร่วมกับธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้กำหนดรูปแบบของธนาคารพาณิชย์ ไว้ 4 ประเภท คือ 1) ธนาคารพาณิชย์ 2) ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย 3) ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ และ 4) สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
ในการพิจารณาให้ใบอนุญาตประกอบการธนาคารพาณิชย์ กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทย จะพิจารณาความเหมาะสมของโครงสร้างผู้ถือหุ้น คุณสมบัติของกรรมการและผู้บริหารระดับสูง แผนปฏิบัติการและการควบคุมภายในและประมาณการทางการเงิน ซึ่งรวมถึงเงินกองทุนและ ในกรณีที่ผู้ขออนุญาตมีผู้ถือหุ้นใหญ่หรือบริษัทแม่เป็นธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ จะต้องได้รับความเห็นชอบจากผู้กำกับดูแลในประเทศแม่ (Home Country Supervisor) ก่อน โดยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการยื่นขออนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ประเภทต่างๆ ตามแผนพัฒนาระบบ สถาบันการเงิน มีรายละเอียดดังนี้
1. ธนาคารพาณิชย์
2. ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
3. ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ
4. สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
1. การให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ ธนาคารพาณิชย์มี 4 ประเภท คือ ธนาคารพาณิชย์ ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย (retail bank) ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ (subsidiary) และสาขาของธนาคารต่างประเทศ (branch)
การกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจการธนาคารพาณิชย์ พิจารณาจากความเหมาะสมของโครงสร้างผู้ถือหุ้นและแหล่งที่มาของเงินทุน แผนงานและการควบคุมภายใน รวมถึงข้อกำหนดของคุณสมบัติที่จำเป็นและลักษณะต้องห้ามของกรรมการและผู้บริหาร และในกรณีที่ผู้ขออนุญาตเป็นธนาคารต่างประเทศ ต้องได้รับอนุมัติจากผู้กำกับในประเทศของตนให้ทำธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศอื่นได้
การให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์
สถาบันการเงินเป็นตัวกลางทางการเงินที่สำคัญที่สุด มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับ ภาคเศรษฐกิจต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอกประเทศ มีความอ่อนไหวต่อความเสี่ยงและความผันผวน และสามารถส่งผ่านผลกระทบไปยังภาคเศรษฐกิจอื่นได้ ดังนั้นเพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทยควรกำกับตรวจสอบสถาบันการเงินอย่างมีประสิทธิภาพด้วยความโปร่งใสและส่งเสริมให้สถาบันการเงินมีธรรมาภิบาลและมีการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมีอำนาจในการให้ใบอนุญาตการประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ซงตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินปี 2546 จัดทำโดยกระทรวงการคลังร่วมกับธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้กำหนดรูปแบบของธนาคารพาณิชย์ ไว้ 4 ประเภท คือ 1) ธนาคารพาณิชย์ 2) ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย 3) ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ และ 4) สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
ในการพิจารณาให้ใบอนุญาตประกอบการธนาคารพาณิชย์ กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทย จะพิจารณาความเหมาะสมของโครงสร้างผู้ถือหุ้น คุณสมบัติของกรรมการและผู้บริหารระดับสูง แผนปฏิบัติการและการควบคุมภายในและประมาณการทางการเงิน ซึ่งรวมถึงเงินกองทุนและ ในกรณีที่ผู้ขออนุญาตมีผู้ถือหุ้นใหญ่หรือบริษัทแม่เป็นธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ จะต้องได้รับความเห็นชอบจากผู้กำกับดูแลในประเทศแม่ (Home Country Supervisor) ก่อน โดยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการยื่นขออนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ประเภทต่างๆ ตามแผนพัฒนาระบบ สถาบันการเงิน มีรายละเอียดดังนี้
1. ธนาคารพาณิชย์
2. ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
3. ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ
4. สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
2. ขอบเขตธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
นอกเหนือจากธุรกิจพื้นฐานของธนาคารพาณิชย์ เช่น การรับฝากเงิน และการให้สินเชื่อ เป็นต้น ธนาคารแห่งประเทศไทย ยังอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบ "ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจการธนาคารพาณิชย์" โดยพิจารณาจากความเสี่ยงของธุรกรรม การบริหารความเสี่ยงของสถาบันการเงินและประโยชน์จากการให้บริการ โดยธุรกิจที่ ธนาคารแห่งประเทศไทย อนุญาตเพิ่มเติม 5 กลุ่ม ได้แก่ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการประกันภัย ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ ธุรกิจอนุพันธ์ทางการเงิน ธุรกิจธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ (e-banking) ธุรกิจการเงินและธุรกิจการให้บริการอื่น
ขอบเขตธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
ธุรกิจที่เป็นพื้นฐานดั้งเดิมของธนาคารพาณิชย์ ได้แก่ การรับฝากเงิน การให้สินเชื่อ การซื้อขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อขายตราสารทางการเงิน นอกจากนี้ ยังให้บริการเพิ่มเติม ในด้านการค้ำประกันเงินกู้ยืม การให้บริการเกี่ยวกับการชำระเงินและโอนเงิน และการเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินเพื่อการบริหารความเสี่ยงให้แก่ลูกค้า เช่น ตราสารอนุพันธ์ด้านอัตราดอกเบี้ย และอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น ต่อมาธนาคารแห่งประเทศไทย ได้มีการขยายขอบเขตธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ มาโดยลำดับ เพื่อให้สอดคล้องกับพัฒนาการในระบบเศรษฐกิจการเงิน ตลอดจนเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์สามารถใช้สินทรัพย์เพื่อหารายได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงได้อนุญาตธุรกิจเพิ่มเติม เช่น ธุรกิจที่ช่วยสนับสนุนพัฒนาตลาดทุน ได้แก่ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ การให้บริการ ที่เกี่ยวกับการประกันวินาศภัยและประกันชีวิต การให้บริการธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถให้บริการโดยทำหน้าที่เป็นนายหน้าซื้อขายหุ้น ค้าหุ้น การจัดจำหน่ายหุ้น และออกกรมธรรม์ประกันวินาศภัยและประกันชีวิต ปัจจุบันสามารถ จัดกลุ่มธุรกิจที่ธนาคารแห่งประเทศไทย อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำได้ 5 กลุ่ม ดังนี้
1. ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการประกันภัย
2. ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์
3. ธุรกิจอนุพันธ์ทางการเงิน
4. ธุรกิจธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ (e-Banking)
5. ธุรกิจทางการเงินและธุรกิจการให้บริการอื่น
นอกเหนือจากธุรกิจพื้นฐานของธนาคารพาณิชย์ เช่น การรับฝากเงิน และการให้สินเชื่อ เป็นต้น ธนาคารแห่งประเทศไทย ยังอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบ "ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจการธนาคารพาณิชย์" โดยพิจารณาจากความเสี่ยงของธุรกรรม การบริหารความเสี่ยงของสถาบันการเงินและประโยชน์จากการให้บริการ โดยธุรกิจที่ ธนาคารแห่งประเทศไทย อนุญาตเพิ่มเติม 5 กลุ่ม ได้แก่ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการประกันภัย ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ ธุรกิจอนุพันธ์ทางการเงิน ธุรกิจธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ (e-banking) ธุรกิจการเงินและธุรกิจการให้บริการอื่น
ขอบเขตธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
ธุรกิจที่เป็นพื้นฐานดั้งเดิมของธนาคารพาณิชย์ ได้แก่ การรับฝากเงิน การให้สินเชื่อ การซื้อขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อขายตราสารทางการเงิน นอกจากนี้ ยังให้บริการเพิ่มเติม ในด้านการค้ำประกันเงินกู้ยืม การให้บริการเกี่ยวกับการชำระเงินและโอนเงิน และการเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินเพื่อการบริหารความเสี่ยงให้แก่ลูกค้า เช่น ตราสารอนุพันธ์ด้านอัตราดอกเบี้ย และอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น ต่อมาธนาคารแห่งประเทศไทย ได้มีการขยายขอบเขตธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ มาโดยลำดับ เพื่อให้สอดคล้องกับพัฒนาการในระบบเศรษฐกิจการเงิน ตลอดจนเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์สามารถใช้สินทรัพย์เพื่อหารายได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงได้อนุญาตธุรกิจเพิ่มเติม เช่น ธุรกิจที่ช่วยสนับสนุนพัฒนาตลาดทุน ได้แก่ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ การให้บริการ ที่เกี่ยวกับการประกันวินาศภัยและประกันชีวิต การให้บริการธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถให้บริการโดยทำหน้าที่เป็นนายหน้าซื้อขายหุ้น ค้าหุ้น การจัดจำหน่ายหุ้น และออกกรมธรรม์ประกันวินาศภัยและประกันชีวิต ปัจจุบันสามารถ จัดกลุ่มธุรกิจที่ธนาคารแห่งประเทศไทย อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำได้ 5 กลุ่ม ดังนี้
1. ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการประกันภัย
2. ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์
3. ธุรกิจอนุพันธ์ทางการเงิน
4. ธุรกิจธนาคารอิเล็กทรอนิกส์ (e-Banking)
5. ธุรกิจทางการเงินและธุรกิจการให้บริการอื่น
3. การกำกับแบบรวมกลุ่ม
ปัจจุบันสถาบันการเงินภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย ได้มีการดำเนินธุรกิจแบบเครือข่าย หรือกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงทางธุรกิจเพิ่มขึ้นนอกเหนือจากการประกอบธุรกิจตามปกติ การกำกับดูแลสถาบันการเงินแบบองค์กรเดี่ยว (solo basis) อาจไม่เพียงพอธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้ขยายขอบเขตการกำกับดูแลให้ครอบคลุมถึงกลุ่มธุรกิจทางการเงิน โดยปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทย ได้เริ่มใช้การกำกับดูแลแบบรวมกลุ่ม (consolidated supervision) กับธนาคารพาณิชย์จดทะเบียนในประเทศก่อนซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
ทั้งนี้ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้กำหนดให้โครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินต้องได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทย ก่อนและต้องดำรงเงินกองทุนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 8.5 ของสินทรัพย์เสี่ยงของทั้งกลุ่ม รวมทั้งปฏิบัติตามเกณฑ์เชิงคุณภาพ เช่น การจัดให้มีการบริหารจัดการความเสี่ยงและการควบคุมภายในของกลุ่มธุรกิจที่เพียงพอ รวมทั้งดูแลกลุ่มธุรกิจให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ของธนาคารแห่งประเทศไทย และนโยบายของบริษัทแม่ และส่งข้อมูลของกลุ่มฯให้ธนาคารแห่งประเทศไทย ตรวจสอบ เป็นต้น
นอกจากนี้ เพื่อไม่ให้ธุรกรรมมีการกระจุกตัวธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดให้กลุ่มฯ ดูแลการให้สินเชื่อและก่อภาระผูกพันกับบุคคลภายนอกหรือกลุ่มของบุคคลภายนอก (large exposure) และบริษัทภายในกลุ่ม (intragroup transaction)ไม่เกินอัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทย กำหนดและ
ต้องอยู่บนพื้นฐานของการมีธรรมาภิบาลที่ดี
การกำกับแบบรวมกลุ่ม
ความจำเป็นของการกำกับแบบรวมกลุ่ม
จากสภาพการแข่งขันที่เพิ่มสูงขึ้นของธุรกิจภาคการเงิน ทำให้สถาบันการเงินต้องปรับตัวในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งทำให้สถาบันการเงินมีลักษณะการดำเนินธุรกิจที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น โดยอาจจัดตั้งบริษัทลูกเข้ามาทำธุรกิจแทนหรือขยายขอบเขตไปทำธุรกิจการเงินอื่นที่ไม่ใช่ธุรกิจพื้นฐานของธนาคารพาณิชย์ จึงทำให้มีการสร้างเครือข่ายหรือกลุ่มธุรกิจทางการเงิน เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการประกอบธุรกิจให้สามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของลูกค้า ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจ การดำเนินธุรกิจในลักษณะดังกล่าวของสถาบันการเงินก่อให้เกิดความเสี่ยงทางธุรกิจเพิ่มขึ้นนอกเหนือจากการประกอบธุรกิจตามปกติ ซึ่งอาจกระทบต่อชื่อเสียงและฐานะความมั่นคงของสถาบันการเงินอย่างมีนัยสำคัญ อันเป็นเหตุให้ผู้ฝากเงินขาดความเชื่อมั่นและสร้างความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวมดังที่เคยเกิดขึ้นแล้วในอดีตธนาคารแห่งประเทศไทยจึงเล็งเห็นความจำเป็นที่จะต้องมีการกำกับสถาบันการเงินในภาพรวมของกลุ่มธุรกิจ เพิ่มเติมจากที่เคยกำกับดูแลเฉพาะสถาบันการเงินเท่านั้น (solo basis)
โดยในปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ใช้การกำกับแบบรวมกลุ่มเฉพาะกับกรณีของธนาคารพาณิชย์จดทะเบียนในประเทศก่อนความหมายการกำกับแบบรวมกลุ่ม (consolidated supervision) หมายถึง การกำกับดูแลการดำเนินงานของสถาบันการเงินในภาพรวมของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน (กลุ่มฯ) โดยผลักดันให้สถาบันการเงิน ที่เป็นบริษัทแม่ เข้าไปดูแลการดำเนินธุรกิจของบริษัทที่ตนเองเข้าไปถือหุ้น พร้อมกับการดูแล ธุรกิจตนเองทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาระดับเงินกองทุนของกลุ่มฯ ให้เหมาะสม การกำหนดนโยบายการดำเนินธุรกิจของกลุ่มฯ การกำหนดนโยบายบริหารความเสี่ยงภายในของกลุ่มฯ และการจัดทำรายงานทางการเงินของกลุ่มฯ เป็นต้น ทั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งและความมั่นคงของสถาบันการเงินและกลุ่มฯ ของสถาบันการเงินโดยรวม โดยคำนึงถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานของกลุ่มฯ โดยรวมที่มีผลกระทบต่อบริษัท ในกลุ่มฯ และสถาบันการเงินนั้น ๆ
ปัจจุบันสถาบันการเงินภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย ได้มีการดำเนินธุรกิจแบบเครือข่าย หรือกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงทางธุรกิจเพิ่มขึ้นนอกเหนือจากการประกอบธุรกิจตามปกติ การกำกับดูแลสถาบันการเงินแบบองค์กรเดี่ยว (solo basis) อาจไม่เพียงพอธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้ขยายขอบเขตการกำกับดูแลให้ครอบคลุมถึงกลุ่มธุรกิจทางการเงิน โดยปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทย ได้เริ่มใช้การกำกับดูแลแบบรวมกลุ่ม (consolidated supervision) กับธนาคารพาณิชย์จดทะเบียนในประเทศก่อนซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
ทั้งนี้ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้กำหนดให้โครงสร้างของกลุ่มธุรกิจทางการเงินต้องได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทย ก่อนและต้องดำรงเงินกองทุนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 8.5 ของสินทรัพย์เสี่ยงของทั้งกลุ่ม รวมทั้งปฏิบัติตามเกณฑ์เชิงคุณภาพ เช่น การจัดให้มีการบริหารจัดการความเสี่ยงและการควบคุมภายในของกลุ่มธุรกิจที่เพียงพอ รวมทั้งดูแลกลุ่มธุรกิจให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ของธนาคารแห่งประเทศไทย และนโยบายของบริษัทแม่ และส่งข้อมูลของกลุ่มฯให้ธนาคารแห่งประเทศไทย ตรวจสอบ เป็นต้น
นอกจากนี้ เพื่อไม่ให้ธุรกรรมมีการกระจุกตัวธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดให้กลุ่มฯ ดูแลการให้สินเชื่อและก่อภาระผูกพันกับบุคคลภายนอกหรือกลุ่มของบุคคลภายนอก (large exposure) และบริษัทภายในกลุ่ม (intragroup transaction)ไม่เกินอัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทย กำหนดและ
ต้องอยู่บนพื้นฐานของการมีธรรมาภิบาลที่ดี
การกำกับแบบรวมกลุ่ม
ความจำเป็นของการกำกับแบบรวมกลุ่ม
จากสภาพการแข่งขันที่เพิ่มสูงขึ้นของธุรกิจภาคการเงิน ทำให้สถาบันการเงินต้องปรับตัวในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งทำให้สถาบันการเงินมีลักษณะการดำเนินธุรกิจที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น โดยอาจจัดตั้งบริษัทลูกเข้ามาทำธุรกิจแทนหรือขยายขอบเขตไปทำธุรกิจการเงินอื่นที่ไม่ใช่ธุรกิจพื้นฐานของธนาคารพาณิชย์ จึงทำให้มีการสร้างเครือข่ายหรือกลุ่มธุรกิจทางการเงิน เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการประกอบธุรกิจให้สามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของลูกค้า ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจ การดำเนินธุรกิจในลักษณะดังกล่าวของสถาบันการเงินก่อให้เกิดความเสี่ยงทางธุรกิจเพิ่มขึ้นนอกเหนือจากการประกอบธุรกิจตามปกติ ซึ่งอาจกระทบต่อชื่อเสียงและฐานะความมั่นคงของสถาบันการเงินอย่างมีนัยสำคัญ อันเป็นเหตุให้ผู้ฝากเงินขาดความเชื่อมั่นและสร้างความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวมดังที่เคยเกิดขึ้นแล้วในอดีตธนาคารแห่งประเทศไทยจึงเล็งเห็นความจำเป็นที่จะต้องมีการกำกับสถาบันการเงินในภาพรวมของกลุ่มธุรกิจ เพิ่มเติมจากที่เคยกำกับดูแลเฉพาะสถาบันการเงินเท่านั้น (solo basis)
โดยในปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ใช้การกำกับแบบรวมกลุ่มเฉพาะกับกรณีของธนาคารพาณิชย์จดทะเบียนในประเทศก่อนความหมายการกำกับแบบรวมกลุ่ม (consolidated supervision) หมายถึง การกำกับดูแลการดำเนินงานของสถาบันการเงินในภาพรวมของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน (กลุ่มฯ) โดยผลักดันให้สถาบันการเงิน ที่เป็นบริษัทแม่ เข้าไปดูแลการดำเนินธุรกิจของบริษัทที่ตนเองเข้าไปถือหุ้น พร้อมกับการดูแล ธุรกิจตนเองทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาระดับเงินกองทุนของกลุ่มฯ ให้เหมาะสม การกำหนดนโยบายการดำเนินธุรกิจของกลุ่มฯ การกำหนดนโยบายบริหารความเสี่ยงภายในของกลุ่มฯ และการจัดทำรายงานทางการเงินของกลุ่มฯ เป็นต้น ทั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งและความมั่นคงของสถาบันการเงินและกลุ่มฯ ของสถาบันการเงินโดยรวม โดยคำนึงถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานของกลุ่มฯ โดยรวมที่มีผลกระทบต่อบริษัท ในกลุ่มฯ และสถาบันการเงินนั้น ๆ
4. ความเสี่ยงด้านเครดิต
ความเสี่ยงด้านเครดิต หมายถึง ความเสี่ยงที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถปฏิบัติได้ตามสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อ การลงทุน และการก่อภาระผูกพัน เช่น ลูกหนี้ไม่สามารถชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยตามที่ตกลงไว้กับธนาคารพาณิชย์ได้ ทำให้ธนาคารพาณิชย์ในฐานะเจ้าหนี้เกิดความเสียหาย ทั้งนี้ ความเสียหายที่เกิดขึ้นจะส่งผลกระทบต่อฐานะความมั่นคง ความเชื่อมั่นและชื่อเสียงของธนาคารพาณิชย์ ซึ่งความเสี่ยงด้านเครดิตจะมีความรุนแรงมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับคุณภาพของสินเชื่อและเงินลงทุน ดังนั้นธนาคารพาณิชย์จึงจำเป็นต้องมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม
ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงมีการกำหนดแนวนโยบายเพื่อกำกับดูแลสินเชื่อตามความเสี่ยงที่แตกต่างกัน รวมถึงแนวนโยบายด้านคุณภาพสินเชื่อเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการพิจารณาอนุมัติสินเชื่ออย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ เพื่อให้มีการกระจายความเสี่ยงที่เหมาะสม ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการกำกับลูกหนี้รายใหญ่ การให้สินเชื่อและลงทุนในกิจการที่ธนาคารพาณิชย์มีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง (related lending) และการกำกับการลงทุน
นอกจากนี้ ปัจจุบันธนาคารพาณิชย์มีสาขากระจายอยู่ในหลายประเทศและมีการทำธุรกรรมกับคู่สัญญาในต่างประเทศเพิ่มมากขึ้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้กำหนดให้คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์จัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงของประเทศคู่สัญญา และให้ธนาคารพาณิชย์ประเมิน ควบคุม และติดตามความเสี่ยงของประเทศคู่สัญญาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
นอกเหนือจากแนวทางข้างต้นแล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทยยังได้มีการกำกับดูแลธุรกิจบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ ทั้งกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจเป็นสถาบันการเงินและมิใช่สถาบันการเงิน (non-bank) เพื่อให้การกำกับมีมาตรฐานเดียวกันและเป็นการดูแลหนี้ภาคครัวเรือน
ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
ความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) หมายถึง โอกาสหรือความน่าจะเป็นที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญา (counterparty) ของธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถปฏิบัติได้ตามข้อตกลงหรือภาระผูกพัน ที่ระบุไว้ในสัญญา เช่น กรณีที่ไม่ได้รับชำระหนี้คืน หรือได้เพียงบางส่วน หรือเงินลงทุนในหลักทรัพย์ลดลง เมื่อราคาหลักทรัพย์ตกลงธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านเครดิตครอบคลุมถึงเงินให้สินเชื่อทุกประเภท การลงทุน และการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ เช่น การค้ำประกัน การอาวัล การรับรอง ตลอดจนสัญญาอนุพันธ์ทางการเงิน เป็นต้น ธุรกรรมด้านเครดิตมีความสำคัญมากเพราะเป็นแหล่งรายได้หลักของธนาคารพาณิชย์ และเป็นเหตุของความเสียหายที่สำคัญที่สุดของธนาคารพาณิชย์ไทย และธนาคารพาณิชย์ส่วนใหญ่ในระบบสากล
ผลกระทบต่อความมั่นคงของสถาบันการเงินและระบบสถาบันการเงิน หากลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารพาณิชย์ ไม่สามารถชำระหนี้หรือส่งมอบสินทรัพย์ได้ตามจำนวนเงินและเวลาที่กำหนด หรือธุรกิจที่ธนาคารพาณิชย์ไปลงทุนประสบปัญหาทางการเงิน อาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ ถ้าสินทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์มีอยู่มีมูลค่าลดลงตามความเสียหายที่เกิดขึ้น และทำให้ธนาคารพาณิชย์ขาดทุนและหากธนาคารพาณิชย์ใดมีเงินกองทุนไม่เพียงพอที่จะรองรับผลขาดทุนดังกล่าว ก็อาจจะมีผลต่อชื่อเสียง และความมั่นคงของธนาคารพาณิชย์ที่ยังมีภาระต้องชำระคืนเงินแก่ผู้ฝากเงิน
การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตโดยธนาคารพาณิชย์
คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์ควรกำหนดนโยบายรวมถึงแผนกลยุทธ์และกระบวนการติดตามดูแลความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างสม่ำเสมอ โดยผู้บริหารระดับสูงควรดูแล เผยแพร่ข้อมูลและติดตามให้เจ้าหน้าที่ของธนาคารพาณิชย์มีการปฏิบัติตามนโยบายที่กำหนดดังกล่าวอย่างเคร่งครัด เพื่อให้ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นมีผลกระทบต่อฐานะการเงินของธนาคารพาณิชย์น้อยที่สุด
ความเสี่ยงด้านเครดิตจะมีขนาดความรุนแรงมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับคุณภาพของเงินให้สินเชื่อ และเงินลงทุนซึ่งขึ้นอยู่กับกระบวนการวิเคราะห์สินเชื่อและบริหารลูกหนี้และเงินลงทุน การควบคุมภายใน ตลอดจนขนาด ลักษณะ และความซับซ้อนในการทำธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์ความกระจุกตัวและการกระจายความเสี่ยงในภาพรวมของธนาคารพาณิชย์นั้น ๆ ดังนั้น นโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตจึงควรครอบคลุมถึง
ความเสี่ยงด้านเครดิต หมายถึง ความเสี่ยงที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถปฏิบัติได้ตามสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อ การลงทุน และการก่อภาระผูกพัน เช่น ลูกหนี้ไม่สามารถชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยตามที่ตกลงไว้กับธนาคารพาณิชย์ได้ ทำให้ธนาคารพาณิชย์ในฐานะเจ้าหนี้เกิดความเสียหาย ทั้งนี้ ความเสียหายที่เกิดขึ้นจะส่งผลกระทบต่อฐานะความมั่นคง ความเชื่อมั่นและชื่อเสียงของธนาคารพาณิชย์ ซึ่งความเสี่ยงด้านเครดิตจะมีความรุนแรงมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับคุณภาพของสินเชื่อและเงินลงทุน ดังนั้นธนาคารพาณิชย์จึงจำเป็นต้องมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม
ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงมีการกำหนดแนวนโยบายเพื่อกำกับดูแลสินเชื่อตามความเสี่ยงที่แตกต่างกัน รวมถึงแนวนโยบายด้านคุณภาพสินเชื่อเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการพิจารณาอนุมัติสินเชื่ออย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ เพื่อให้มีการกระจายความเสี่ยงที่เหมาะสม ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการกำกับลูกหนี้รายใหญ่ การให้สินเชื่อและลงทุนในกิจการที่ธนาคารพาณิชย์มีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง (related lending) และการกำกับการลงทุน
นอกจากนี้ ปัจจุบันธนาคารพาณิชย์มีสาขากระจายอยู่ในหลายประเทศและมีการทำธุรกรรมกับคู่สัญญาในต่างประเทศเพิ่มมากขึ้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงได้กำหนดให้คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์จัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงของประเทศคู่สัญญา และให้ธนาคารพาณิชย์ประเมิน ควบคุม และติดตามความเสี่ยงของประเทศคู่สัญญาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
นอกเหนือจากแนวทางข้างต้นแล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทยยังได้มีการกำกับดูแลธุรกิจบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ ทั้งกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจเป็นสถาบันการเงินและมิใช่สถาบันการเงิน (non-bank) เพื่อให้การกำกับมีมาตรฐานเดียวกันและเป็นการดูแลหนี้ภาคครัวเรือน
ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
ความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) หมายถึง โอกาสหรือความน่าจะเป็นที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญา (counterparty) ของธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถปฏิบัติได้ตามข้อตกลงหรือภาระผูกพัน ที่ระบุไว้ในสัญญา เช่น กรณีที่ไม่ได้รับชำระหนี้คืน หรือได้เพียงบางส่วน หรือเงินลงทุนในหลักทรัพย์ลดลง เมื่อราคาหลักทรัพย์ตกลงธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านเครดิตครอบคลุมถึงเงินให้สินเชื่อทุกประเภท การลงทุน และการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ เช่น การค้ำประกัน การอาวัล การรับรอง ตลอดจนสัญญาอนุพันธ์ทางการเงิน เป็นต้น ธุรกรรมด้านเครดิตมีความสำคัญมากเพราะเป็นแหล่งรายได้หลักของธนาคารพาณิชย์ และเป็นเหตุของความเสียหายที่สำคัญที่สุดของธนาคารพาณิชย์ไทย และธนาคารพาณิชย์ส่วนใหญ่ในระบบสากล
ผลกระทบต่อความมั่นคงของสถาบันการเงินและระบบสถาบันการเงิน หากลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารพาณิชย์ ไม่สามารถชำระหนี้หรือส่งมอบสินทรัพย์ได้ตามจำนวนเงินและเวลาที่กำหนด หรือธุรกิจที่ธนาคารพาณิชย์ไปลงทุนประสบปัญหาทางการเงิน อาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ ถ้าสินทรัพย์ที่ธนาคารพาณิชย์มีอยู่มีมูลค่าลดลงตามความเสียหายที่เกิดขึ้น และทำให้ธนาคารพาณิชย์ขาดทุนและหากธนาคารพาณิชย์ใดมีเงินกองทุนไม่เพียงพอที่จะรองรับผลขาดทุนดังกล่าว ก็อาจจะมีผลต่อชื่อเสียง และความมั่นคงของธนาคารพาณิชย์ที่ยังมีภาระต้องชำระคืนเงินแก่ผู้ฝากเงิน
การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตโดยธนาคารพาณิชย์
คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์ควรกำหนดนโยบายรวมถึงแผนกลยุทธ์และกระบวนการติดตามดูแลความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างสม่ำเสมอ โดยผู้บริหารระดับสูงควรดูแล เผยแพร่ข้อมูลและติดตามให้เจ้าหน้าที่ของธนาคารพาณิชย์มีการปฏิบัติตามนโยบายที่กำหนดดังกล่าวอย่างเคร่งครัด เพื่อให้ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นมีผลกระทบต่อฐานะการเงินของธนาคารพาณิชย์น้อยที่สุด
ความเสี่ยงด้านเครดิตจะมีขนาดความรุนแรงมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับคุณภาพของเงินให้สินเชื่อ และเงินลงทุนซึ่งขึ้นอยู่กับกระบวนการวิเคราะห์สินเชื่อและบริหารลูกหนี้และเงินลงทุน การควบคุมภายใน ตลอดจนขนาด ลักษณะ และความซับซ้อนในการทำธุรกรรมของธนาคารพาณิชย์ความกระจุกตัวและการกระจายความเสี่ยงในภาพรวมของธนาคารพาณิชย์นั้น ๆ ดังนั้น นโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตจึงควรครอบคลุมถึง
5. ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันตามสัญญา เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลา หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าจะยอมรับได้ ซึ่งหากกรณีดังกล่าวเกิดขึ้นอาจมีผลกระทบต่อความเชื่อมั่น จนผู้ฝากเงินแห่ถอนเงินฝากหรือเจ้าหนี้เรียกหนี้สินคืนก่อนครบกำหนด ซึ่งจะยิ่งทำให้ขาดสภาพคล่องมากยิ่งขึ้น จนทำให้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ดังนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องเป็นอัตราส่วนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 6 ของเงินฝากทุกประเภท เงินกู้ยืมระยะสั้นจากต่างประเทศ และเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง และให้คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์จัดทำนโยบายและแผนการบริหาร
สภาพคล่อง
ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (liquidity risk) หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารพาณิชย์อาจไม่สามารถชำระหนี้สินที่รวมถึงเงินฝากและภาระผูกพันเมื่อครบกำหนด หรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญา เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลาหรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอหรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้ฝากเงินที่มีกับธนาคารพาณิชย์จึงอาจนำไปสู่การที่ผู้ฝากเงินถอนเงินฝากจนเกิดปัญหาสภาพคล่อง รวมทั้งกระทบรายได้และเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์จนอาจเป็นเหตุให้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้
ผลกระทบต่อความความมั่นคงของสถาบันการเงินและระบบสถาบันการเงิน ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถชำระหนี้สินหรือภาระผูกพันเมื่อครบกำหนด หรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญาอาจเป็นสาเหตุให้ผู้ฝากเงินเกิดความไม่เชื่อมั่นและแห่ถอนเงินฝาก หรือเจ้าหนี้เรียกคืนหนี้สินก่อนครบกำหนดซึ่งจะยิ่งทำให้ขาดสภาพคล่องมากยิ่งขึ้น จนอาจทำให้ธนาคารพาณิชย์นั้นไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ และอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของประชาชน ผู้ฝากเงิน เจ้าหนี้ และผู้ลงทุนและต่อระบบสถาบันการเงินโดยรวมได้ในที่สุด ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์ จึงควรมีระบบการบริหารสภาพคล่องที่เหมาะสม สอดคล้องกับกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจและความซับซ้อนของธุรกรรมของตนเอง
แนวทางการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย
ในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ธนาคารแห่งประเทศไทยใช้มาตรการ 2 ประการ เพื่อให้แน่ใจว่าธนาคารพาณิชย์มีสินทรัพย์สภาพคล่องซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ในระยะเวลาอันสั้นในปริมาณที่เหมาะสมที่จะรองรับการไถ่ถอนเงินฝากของประชาชนได้ในระยะหนึ่ง รวมทั้งมีระบบในการบริหารสภาพคล่องที่เหมาะสมสามารถรองรับการจ่ายคืนหนี้สินและภาระผูกพันที่จะครบกำหนดชำระหรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญาได้ และมีโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม ซึ่งทำให้ระยะเวลาและมูลค่าของเงินกู้ยืมสอดคล้องกับระยะเวลาและมูลค่า ของการได้รับชำระหนี้จากการปล่อยสินเชื่อหรือลงทุน ดังนี้
1. การกำกับดูแลด้านการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง
2. แนวนโยบายการบริหารสภาพคล่อง
ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันตามสัญญา เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลา หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าจะยอมรับได้ ซึ่งหากกรณีดังกล่าวเกิดขึ้นอาจมีผลกระทบต่อความเชื่อมั่น จนผู้ฝากเงินแห่ถอนเงินฝากหรือเจ้าหนี้เรียกหนี้สินคืนก่อนครบกำหนด ซึ่งจะยิ่งทำให้ขาดสภาพคล่องมากยิ่งขึ้น จนทำให้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ดังนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องเป็นอัตราส่วนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 6 ของเงินฝากทุกประเภท เงินกู้ยืมระยะสั้นจากต่างประเทศ และเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง และให้คณะกรรมการของธนาคารพาณิชย์จัดทำนโยบายและแผนการบริหาร
สภาพคล่อง
ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (liquidity risk) หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารพาณิชย์อาจไม่สามารถชำระหนี้สินที่รวมถึงเงินฝากและภาระผูกพันเมื่อครบกำหนด หรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญา เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลาหรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอหรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้ฝากเงินที่มีกับธนาคารพาณิชย์จึงอาจนำไปสู่การที่ผู้ฝากเงินถอนเงินฝากจนเกิดปัญหาสภาพคล่อง รวมทั้งกระทบรายได้และเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์จนอาจเป็นเหตุให้ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้
ผลกระทบต่อความความมั่นคงของสถาบันการเงินและระบบสถาบันการเงิน ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถชำระหนี้สินหรือภาระผูกพันเมื่อครบกำหนด หรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญาอาจเป็นสาเหตุให้ผู้ฝากเงินเกิดความไม่เชื่อมั่นและแห่ถอนเงินฝาก หรือเจ้าหนี้เรียกคืนหนี้สินก่อนครบกำหนดซึ่งจะยิ่งทำให้ขาดสภาพคล่องมากยิ่งขึ้น จนอาจทำให้ธนาคารพาณิชย์นั้นไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ และอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของประชาชน ผู้ฝากเงิน เจ้าหนี้ และผู้ลงทุนและต่อระบบสถาบันการเงินโดยรวมได้ในที่สุด ดังนั้น ธนาคารพาณิชย์ จึงควรมีระบบการบริหารสภาพคล่องที่เหมาะสม สอดคล้องกับกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจและความซับซ้อนของธุรกรรมของตนเอง
แนวทางการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย
ในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ธนาคารแห่งประเทศไทยใช้มาตรการ 2 ประการ เพื่อให้แน่ใจว่าธนาคารพาณิชย์มีสินทรัพย์สภาพคล่องซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ในระยะเวลาอันสั้นในปริมาณที่เหมาะสมที่จะรองรับการไถ่ถอนเงินฝากของประชาชนได้ในระยะหนึ่ง รวมทั้งมีระบบในการบริหารสภาพคล่องที่เหมาะสมสามารถรองรับการจ่ายคืนหนี้สินและภาระผูกพันที่จะครบกำหนดชำระหรือเมื่อถูกทวงถามตามสัญญาได้ และมีโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม ซึ่งทำให้ระยะเวลาและมูลค่าของเงินกู้ยืมสอดคล้องกับระยะเวลาและมูลค่า ของการได้รับชำระหนี้จากการปล่อยสินเชื่อหรือลงทุน ดังนี้
1. การกำกับดูแลด้านการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง
2. แนวนโยบายการบริหารสภาพคล่อง
6. ความเสี่ยงด้านตลาด
ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่ธนาคารพาณิชย์อาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของสินทรัพย์ หนี้สินและภาระผูกพัน อันเกิดจากความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย ราคาตราสารทุน อัตราแลกเปลี่ยนและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงมีแนวทาง
การกำกับดูแล ดังนี้
1. กำหนดแนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่เหมาะสม มีการประเมินความเสี่ยงและดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับ (1) ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและด้านราคาตราสารทุนในบัญชีเพื่อค้า (trading book) และ (2) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในทุกบัญชี ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ มีทางเลือก 3 วิธีในการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดเพื่อดำรงเงินกองทุน ได้แก่ Standardized Approach, Internal Model Approach และ Mixed Approach
2. กำหนดหลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่เหมาะสมและสามารถสะท้อนความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3 . กำหนดแนวนโยบายกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร(banking book) เพื่อให้สถาบันการเงินต้องประเมินผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย และจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร
ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่สถาบันการเงินอาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระผูกพัน ที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย (interest rate) ราคาตราสารทุน (equity price) อัตราแลกเปลี่ยน (foreign exchange rate) และราคาสินค้าโภคภัณฑ์ (commodity price) ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินจะมีอยู่ทั้งในส่วนของ บัญชีเพื่อการค้า (trading book) และบัญชีเพื่อการธนาคาร (banking book) ดังนั้น เพื่อให้สถาบันการเงินมีการกำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่ดี ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดแนวทางในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับบัญชีเพื่อการค้า1 (trading book) และบัญชีเพื่อการธนาคาร 2 (banking book) ในรูปของการกำหนดให้สถาบันการเงินจัดทำนโยบายที่เหมาะสม การดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยง รวมถึงการจัดทำแบบรายงาน เป็นต้น
รายละเอียดโดยสรุปมีดังนี้
1. นโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด
1.1 ประเภทของความเสี่ยงและการดำรงเงินกองทุน
1.2 การกำหนดระดับที่มีนัยสำคัญของปริมาณธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า
1.3 วิธีการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดเพื่อดำรงเงินกองทุน
2. หลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดที่เกิดจากราคา สินค้าโภคภัณฑ์
3. หลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ
4. นโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร
บัญชีเพื่อการค้า (trading book) ประกอบด้วยฐานะเครื่องมือทางการเงินที่ถือครองไว้โดยมีเจตนาเพื่อการค้า (ถือไว้ในระยะสั้นโดยมีเจตนาเพื่อการขายต่อ หรือเพื่อหาประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงของราคา หรือเพื่อหากำไรจากความแตกต่างของราคา) หรือเพื่อป้องกันความเสี่ยงของฐานะอื่น ๆ ในบัญชีเพื่อการค้าและมีการประเมินฐานะมูลค่าปัจจุบันอย่างสม่ำเสมอ
บัญชีเพื่อการธนาคาร (banking book) ประกอบด้วยฐานะของเครื่องมือทางการเงินหรือธุรกรรมอื่น ๆ ที่ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการค้า หรือตราสารทางการเงินที่มีเจตนาตั้งแต่แรกว่าจะถือครองระยะยาวหรือถือจนครบกำหนดอายุ
ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่ธนาคารพาณิชย์อาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของสินทรัพย์ หนี้สินและภาระผูกพัน อันเกิดจากความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย ราคาตราสารทุน อัตราแลกเปลี่ยนและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงมีแนวทาง
การกำกับดูแล ดังนี้
1. กำหนดแนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่เหมาะสม มีการประเมินความเสี่ยงและดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับ (1) ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและด้านราคาตราสารทุนในบัญชีเพื่อค้า (trading book) และ (2) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในทุกบัญชี ทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์ มีทางเลือก 3 วิธีในการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดเพื่อดำรงเงินกองทุน ได้แก่ Standardized Approach, Internal Model Approach และ Mixed Approach
2. กำหนดหลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่เหมาะสมและสามารถสะท้อนความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3 . กำหนดแนวนโยบายกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร(banking book) เพื่อให้สถาบันการเงินต้องประเมินผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย และจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร
ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่สถาบันการเงินอาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระผูกพัน ที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย (interest rate) ราคาตราสารทุน (equity price) อัตราแลกเปลี่ยน (foreign exchange rate) และราคาสินค้าโภคภัณฑ์ (commodity price) ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินจะมีอยู่ทั้งในส่วนของ บัญชีเพื่อการค้า (trading book) และบัญชีเพื่อการธนาคาร (banking book) ดังนั้น เพื่อให้สถาบันการเงินมีการกำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่ดี ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดแนวทางในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับบัญชีเพื่อการค้า1 (trading book) และบัญชีเพื่อการธนาคาร 2 (banking book) ในรูปของการกำหนดให้สถาบันการเงินจัดทำนโยบายที่เหมาะสม การดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยง รวมถึงการจัดทำแบบรายงาน เป็นต้น
รายละเอียดโดยสรุปมีดังนี้
1. นโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด
1.1 ประเภทของความเสี่ยงและการดำรงเงินกองทุน
1.2 การกำหนดระดับที่มีนัยสำคัญของปริมาณธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า
1.3 วิธีการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดเพื่อดำรงเงินกองทุน
2. หลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดที่เกิดจากราคา สินค้าโภคภัณฑ์
3. หลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ
4. นโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร
บัญชีเพื่อการค้า (trading book) ประกอบด้วยฐานะเครื่องมือทางการเงินที่ถือครองไว้โดยมีเจตนาเพื่อการค้า (ถือไว้ในระยะสั้นโดยมีเจตนาเพื่อการขายต่อ หรือเพื่อหาประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงของราคา หรือเพื่อหากำไรจากความแตกต่างของราคา) หรือเพื่อป้องกันความเสี่ยงของฐานะอื่น ๆ ในบัญชีเพื่อการค้าและมีการประเมินฐานะมูลค่าปัจจุบันอย่างสม่ำเสมอ
บัญชีเพื่อการธนาคาร (banking book) ประกอบด้วยฐานะของเครื่องมือทางการเงินหรือธุรกรรมอื่น ๆ ที่ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการค้า หรือตราสารทางการเงินที่มีเจตนาตั้งแต่แรกว่าจะถือครองระยะยาวหรือถือจนครบกำหนดอายุ
7. ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดธรรมาภิบาลและการขาดการควบคุมที่ดี โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงาน คน ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก และส่งผลกระทบต่อฐานะการเงิน รายได้ เงินกองทุน และชื่อเสียงของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมายด้วย ดังนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงส่งเสริมให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตาม
แนวนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ พัฒนาระบบข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่น หลักเกณฑ์การกำกับดูแลความเสี่ยงด้าน IT และแนวนโยบายเพื่อการป้องกันปราบปรามการฟอกเงิน และการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย
นอกจากนี้ เพื่อให้มั่นใจว่า หากมีเหตุการณ์ให้ไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตามปกติ หน่วยงานสำคัญ (critical business functions) จะสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องหรือกลับมาดำเนินการได้ในเวลาที่เหมาะสม ธปท. จึงออกแนวปฏิบัติ เรื่อง การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management--BCM) และการจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan--BCP) รวมถึงกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์จัดทำแผนฉุกเฉินด้าน IT และจัดให้มีระบบคอมพิวเตอร์สำรองนอกอาคารที่ตั้งศูนย์คอมพิวเตอร์หลัก
ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational Risk--OR) หมายถึง ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดีหรือขาดธรรมาภิบาลในองค์กรและการขาด การควบคุมที่ดี โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายใน คน ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก และส่งผลกระทบต่อฐานะการเงิน รายได้ เงินกองทุน และชื่อเสียงของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการนับรวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมายด้วย
แนวทางการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย
1. การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
2. การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่น (outsourcing)
3. การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศของธนาคารพาณิชย์
4. การจัดทำแผนฉุกเฉิน (contingency plan)
5. การป้องกันปราบปรามการฟอกเงิน และการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงิน แก่การก่อการร้าย (AML/CFT)
ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดธรรมาภิบาลและการขาดการควบคุมที่ดี โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงาน คน ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก และส่งผลกระทบต่อฐานะการเงิน รายได้ เงินกองทุน และชื่อเสียงของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมายด้วย ดังนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงส่งเสริมให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตาม
แนวนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ พัฒนาระบบข้อมูลความเสียหายที่เกิดจากความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่น หลักเกณฑ์การกำกับดูแลความเสี่ยงด้าน IT และแนวนโยบายเพื่อการป้องกันปราบปรามการฟอกเงิน และการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย
นอกจากนี้ เพื่อให้มั่นใจว่า หากมีเหตุการณ์ให้ไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตามปกติ หน่วยงานสำคัญ (critical business functions) จะสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องหรือกลับมาดำเนินการได้ในเวลาที่เหมาะสม ธปท. จึงออกแนวปฏิบัติ เรื่อง การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management--BCM) และการจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan--BCP) รวมถึงกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์จัดทำแผนฉุกเฉินด้าน IT และจัดให้มีระบบคอมพิวเตอร์สำรองนอกอาคารที่ตั้งศูนย์คอมพิวเตอร์หลัก
ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational Risk--OR) หมายถึง ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดีหรือขาดธรรมาภิบาลในองค์กรและการขาด การควบคุมที่ดี โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายใน คน ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก และส่งผลกระทบต่อฐานะการเงิน รายได้ เงินกองทุน และชื่อเสียงของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการนับรวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมายด้วย
แนวทางการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย
1. การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
2. การใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่น (outsourcing)
3. การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศของธนาคารพาณิชย์
4. การจัดทำแผนฉุกเฉิน (contingency plan)
5. การป้องกันปราบปรามการฟอกเงิน และการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงิน แก่การก่อการร้าย (AML/CFT)
by นุชนาฏ
8. เงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยง
สถาบันการเงินจำเป็นต้องมีเงินกองทุนเพียงพอสำหรับรองรับความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกรรมต่าง ๆ เช่น การให้สินเชื่อ การลงทุนในสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงหรือการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ เป็นต้น เงินกองทุนจะช่วยรองรับมิให้ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นมากระทบต่อผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ จึงเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความมั่นคงของระบบธนาคารพาณิชย์ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดแนวทางการดำรงเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ใน 2 ด้าน คือ ด้านคุณภาพขององค์ประกอบของเงินกองทุน และด้านความเพียงพอของเงินกองทุน
ด้านที่ 1 ได้แก่ คุณภาพและองค์ประกอบของเงินกองทุน โดยแบ่งเป็น 2 ระดับ คือ เงินกองทุนชั้นที่ 1 หรือเงินกองทุนหลัก (core capital) ได้แก่ ทุนที่ชำระแล้ว เป็นต้น และ เงินกองทุนชั้นที่ 2 หรือเงินกองทุนส่วนเพิ่ม (supplement capital) ได้แก่ เงินสำรองจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นจากการตีราคาที่ดินและอาคาร
ด้านที่ 2 ได้แก่ ความเพียงพอของเงินกองทุน ซึ่ง ธปท.ใช้อัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง (BIS Ratio) เป็นเครื่องมือวัดความเพียงพอของเงินกองทุนโดยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ไทย ดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงไม่ต่ำกว่า 8.5% ทั้งนี้ ตามหลักการ Basel I เงินกองทุนใช้ในการรองรับความเสี่ยงในงบการเงินซึ่งคลอบคลุมถึงความเสี่ยงด้านเครดิตและความเสี่ยงด้านตลาด และเพื่อให้สามารถสะท้อนความเสี่ยงได้ดีขึ้น Basel II จึงได้เพิ่มเรื่องความเสี่ยงด้านปฏิบัติการด้วย
เงินกองทุน หมายถึง เงินทุนที่สถาบันการเงินสามารถใช้รองรับความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจต่าง ๆ เช่น การให้สินเชื่อ การลงทุนหรือการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ โดยองค์ประกอบของเงินกองทุนจะครอบคลุมมากกว่าส่วนของผู้ถือหุ้น โดยรวมถึงตราสารหนี้ที่มีลักษณะคล้ายทุน และเงินสำรองที่สถาบันการเงินได้กันไว้แล้วสำหรับสินทรัพย์จัดชั้นปกติอีกด้วย
เงินกองทุนเป็นตัววัดความมั่นคงของฐานะการเงินของสถาบันการเงิน สถาบันการเงิน จึงจำเป็นต้องมีเงินกองทุนอย่างเพียงพอ เนื่องจากแหล่งเงินส่วนใหญ่ของสถาบันการเงินมาจาก เงินฝากของประชาชน และเงินกู้ยืม สถาบันการเงินจึงต้องบริหารความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจาก การดำเนินธุรกิจ ซึ่งสนับสนุนให้สถาบันการเงินสามารถดำเนินธุรกิจต่อไปโดยไม่ก่อให้เกิด ความเสียหายต่อผู้ฝากเงิน เจ้าหนี้ และลูกค้าผู้ใช้บริการ รวมทั้งไม่เป็นการลดความเชื่อมั่นและ ความมั่นคงของระบบการเงินทั้งระบบ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเกณฑ์ให้สถาบันการเงินดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยง ดังนี้
1. องค์ประกอบของเงินกองทุน
2. ความเพียงพอของเงินกองทุน
2.1 การคำนวณสินทรัพย์เสี่ยงตามแนวทาง Basel I
2.2 การคำนวณสินทรัพย์เสี่ยงตามแนวทาง Basel II
สถาบันการเงินจำเป็นต้องมีเงินกองทุนเพียงพอสำหรับรองรับความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกรรมต่าง ๆ เช่น การให้สินเชื่อ การลงทุนในสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงหรือการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ เป็นต้น เงินกองทุนจะช่วยรองรับมิให้ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นมากระทบต่อผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ จึงเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความมั่นคงของระบบธนาคารพาณิชย์ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดแนวทางการดำรงเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ใน 2 ด้าน คือ ด้านคุณภาพขององค์ประกอบของเงินกองทุน และด้านความเพียงพอของเงินกองทุน
ด้านที่ 1 ได้แก่ คุณภาพและองค์ประกอบของเงินกองทุน โดยแบ่งเป็น 2 ระดับ คือ เงินกองทุนชั้นที่ 1 หรือเงินกองทุนหลัก (core capital) ได้แก่ ทุนที่ชำระแล้ว เป็นต้น และ เงินกองทุนชั้นที่ 2 หรือเงินกองทุนส่วนเพิ่ม (supplement capital) ได้แก่ เงินสำรองจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นจากการตีราคาที่ดินและอาคาร
ด้านที่ 2 ได้แก่ ความเพียงพอของเงินกองทุน ซึ่ง ธปท.ใช้อัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง (BIS Ratio) เป็นเครื่องมือวัดความเพียงพอของเงินกองทุนโดยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ไทย ดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงไม่ต่ำกว่า 8.5% ทั้งนี้ ตามหลักการ Basel I เงินกองทุนใช้ในการรองรับความเสี่ยงในงบการเงินซึ่งคลอบคลุมถึงความเสี่ยงด้านเครดิตและความเสี่ยงด้านตลาด และเพื่อให้สามารถสะท้อนความเสี่ยงได้ดีขึ้น Basel II จึงได้เพิ่มเรื่องความเสี่ยงด้านปฏิบัติการด้วย
เงินกองทุน หมายถึง เงินทุนที่สถาบันการเงินสามารถใช้รองรับความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจต่าง ๆ เช่น การให้สินเชื่อ การลงทุนหรือการก่อภาระผูกพันต่าง ๆ โดยองค์ประกอบของเงินกองทุนจะครอบคลุมมากกว่าส่วนของผู้ถือหุ้น โดยรวมถึงตราสารหนี้ที่มีลักษณะคล้ายทุน และเงินสำรองที่สถาบันการเงินได้กันไว้แล้วสำหรับสินทรัพย์จัดชั้นปกติอีกด้วย
เงินกองทุนเป็นตัววัดความมั่นคงของฐานะการเงินของสถาบันการเงิน สถาบันการเงิน จึงจำเป็นต้องมีเงินกองทุนอย่างเพียงพอ เนื่องจากแหล่งเงินส่วนใหญ่ของสถาบันการเงินมาจาก เงินฝากของประชาชน และเงินกู้ยืม สถาบันการเงินจึงต้องบริหารความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจาก การดำเนินธุรกิจ ซึ่งสนับสนุนให้สถาบันการเงินสามารถดำเนินธุรกิจต่อไปโดยไม่ก่อให้เกิด ความเสียหายต่อผู้ฝากเงิน เจ้าหนี้ และลูกค้าผู้ใช้บริการ รวมทั้งไม่เป็นการลดความเชื่อมั่นและ ความมั่นคงของระบบการเงินทั้งระบบ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเกณฑ์ให้สถาบันการเงินดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยง ดังนี้
1. องค์ประกอบของเงินกองทุน
2. ความเพียงพอของเงินกองทุน
2.1 การคำนวณสินทรัพย์เสี่ยงตามแนวทาง Basel I
2.2 การคำนวณสินทรัพย์เสี่ยงตามแนวทาง Basel II
9. การคุ้มครองผู้บริโภค
เพื่อให้ผู้บริโภคมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจก่อนเลือกใช้บริการ และมีหลักฐานการชำระเงินที่สามารถตรวจสอบได้ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเงื่อนไขให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจที่มิใช่สถาบันการเงิน (Non-bank) เปิดเผยข้อมูลอัตราดอกเบี้ยเงินฝากและเงินให้สินเชื่อ และอัตรา
ค่าธรรมเนียม ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด นอกจากนี้ BOT Website ยังเผยแพร่ข้อมูลเปรียบเทียบสำหรับค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ย 5 ประเภท คือ ค่ารักษาบัญชีที่เป็นเงินบาท ธุรกรรมฝาก-ถอน-โอนเงินสด บัตรเครดิต สินเชื่อและธุรกรรมเกี่ยวกับเช็ค
นอกจากนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกแนวปฏิบัติในการติดตามทวงถามหนี้ให้สถาบันการเงินและ Non-Bank เพื่อให้การติดตามทวงถามหนี้มีมาตรฐานเดียวกันและไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชน
การคุ้มครองผู้บริโภค
เพื่อให้ผู้บริโภคมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจก่อนเลือกใช้บริการ และมีหลักฐาน การชำระเงินที่สามารถตรวจสอบได้ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเงื่อนไขให้สถาบันการเงิน และ Non-bank ดำเนินการในเรื่องต่าง ๆ ดังนี้
1. การเปิดเผยข้อมูลดอกเบี้ยเงินฝากและเงินให้สินเชื่อ ให้สถาบันการเงินประกาศเผยแพร่เกี่ยวกับดอกเบี้ยเงินฝาก ดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อ และค่าบริการ ค่าธรรมเนียม หรือค่าใช้จ่ายใด ๆ เกี่ยวกับเงินให้สินเชื่อ ไว้ที่สำนักงานทุกแห่งภายใน วันเดียวกับที่ออกประกาศและเผยแพร่ไว้ในเว็บไซต์ของตนก่อนวันที่อัตราที่ประกาศมีผลใช้บังคับ
2. การเปิดเผยอัตราค่าธรรมเนียมทั่วไป และดอกเบี้ย/ค่าธรรมเนียม บัตรเครดิต ให้จัดให้มีข้อมูลอัตราค่าธรรมเนียมที่เป็นปัจจุบันไว้ในที่เปิดเผย ณ สำนักงาน ทุกแห่ง และต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงอัตราค่าธรรมเนียมให้ผู้ใช้บริการทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนการเปลี่ยนแปลงจะมีผลบังคับใช้ในกรณีที่ทำให้ลูกค้าเสียประโยชน์
3. การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ
• ให้จัดทำตารางแสดงภาระหนี้ แสดงจำนวนเงินรายงวดที่ผู้บริโภคต้องชำระ (แยกเป็นเงินต้น และดอกเบี้ย) และจำนวนเงินต้นคงค้าง
• ให้จัดทำใบเสร็จรับเงิน แสดงรายละเอียดเงินต้นและดอกเบี้ยทั้งในส่วนที่ได้ชำระแล้ว ส่วนที่ค้างชำระ และส่วนที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ
4. การเผยแพร่ข้อมูลค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ย 5 ประเภท ผ่านทาง BOT Website ได้แก่
(1) ค่ารักษาบัญชีที่เป็นเงินบาท
(2) ธุรกรรมฝาก-ถอน-โอน
(3) เช็ค
(4) สินเชื่อ
(5) บัตรเครดิต
เพื่อให้ผู้บริโภคมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจก่อนเลือกใช้บริการ และมีหลักฐานการชำระเงินที่สามารถตรวจสอบได้ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเงื่อนไขให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจที่มิใช่สถาบันการเงิน (Non-bank) เปิดเผยข้อมูลอัตราดอกเบี้ยเงินฝากและเงินให้สินเชื่อ และอัตรา
ค่าธรรมเนียม ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด นอกจากนี้ BOT Website ยังเผยแพร่ข้อมูลเปรียบเทียบสำหรับค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ย 5 ประเภท คือ ค่ารักษาบัญชีที่เป็นเงินบาท ธุรกรรมฝาก-ถอน-โอนเงินสด บัตรเครดิต สินเชื่อและธุรกรรมเกี่ยวกับเช็ค
นอกจากนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกแนวปฏิบัติในการติดตามทวงถามหนี้ให้สถาบันการเงินและ Non-Bank เพื่อให้การติดตามทวงถามหนี้มีมาตรฐานเดียวกันและไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชน
การคุ้มครองผู้บริโภค
เพื่อให้ผู้บริโภคมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจก่อนเลือกใช้บริการ และมีหลักฐาน การชำระเงินที่สามารถตรวจสอบได้ ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงกำหนดเงื่อนไขให้สถาบันการเงิน และ Non-bank ดำเนินการในเรื่องต่าง ๆ ดังนี้
1. การเปิดเผยข้อมูลดอกเบี้ยเงินฝากและเงินให้สินเชื่อ ให้สถาบันการเงินประกาศเผยแพร่เกี่ยวกับดอกเบี้ยเงินฝาก ดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อ และค่าบริการ ค่าธรรมเนียม หรือค่าใช้จ่ายใด ๆ เกี่ยวกับเงินให้สินเชื่อ ไว้ที่สำนักงานทุกแห่งภายใน วันเดียวกับที่ออกประกาศและเผยแพร่ไว้ในเว็บไซต์ของตนก่อนวันที่อัตราที่ประกาศมีผลใช้บังคับ
2. การเปิดเผยอัตราค่าธรรมเนียมทั่วไป และดอกเบี้ย/ค่าธรรมเนียม บัตรเครดิต ให้จัดให้มีข้อมูลอัตราค่าธรรมเนียมที่เป็นปัจจุบันไว้ในที่เปิดเผย ณ สำนักงาน ทุกแห่ง และต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงอัตราค่าธรรมเนียมให้ผู้ใช้บริการทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนการเปลี่ยนแปลงจะมีผลบังคับใช้ในกรณีที่ทำให้ลูกค้าเสียประโยชน์
3. การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ
• ให้จัดทำตารางแสดงภาระหนี้ แสดงจำนวนเงินรายงวดที่ผู้บริโภคต้องชำระ (แยกเป็นเงินต้น และดอกเบี้ย) และจำนวนเงินต้นคงค้าง
• ให้จัดทำใบเสร็จรับเงิน แสดงรายละเอียดเงินต้นและดอกเบี้ยทั้งในส่วนที่ได้ชำระแล้ว ส่วนที่ค้างชำระ และส่วนที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ
4. การเผยแพร่ข้อมูลค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ย 5 ประเภท ผ่านทาง BOT Website ได้แก่
(1) ค่ารักษาบัญชีที่เป็นเงินบาท
(2) ธุรกรรมฝาก-ถอน-โอน
(3) เช็ค
(4) สินเชื่อ
(5) บัตรเครดิต
10. ธรรมาภิบาล
ธรรมาภิบาลเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญที่จะทำให้การดำเนินการของธนาคารพาณิชย์มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และน่าเชื่อถือ ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การเพิ่มมูลค่าในกิจการ และความมั่นคงของธนาคารพาณิชย์ในระยะยาว ซึ่งหลักเกณฑ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับธรรมาภิบาลของธนาคารพาณิชย์มุ่งเน้นเรื่อง บทบาทและหน้าที่ความรับผิดชอบของคณะกรรมการ โครงสร้างของคณะกรรมการ การควบคุมภายในและการตรวจสอบภายใน ตลอดจนการเปิดเผยข้อมูล และความโปร่งใส ซึ่งจะเอื้อต่อบทบาทของตลาดในการกำกับตรวจสอบการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์อันเป็นพื้นฐานของระบบวินัยจากตลาด (market discipline) นอกจากนี้ ธปท.ยังได้จัดทำคู่มือสำหรับกรรมการสถาบันการเงินที่ระบุหน้าที่ความรับผิดชอบตามหลักธรรมาภิบาล (สามารถดูได้จาก website ของ ธนาคารแห่งประเทศไทย)
ความสำคัญของการมีธรรมาภิบาลที่ดีของสถาบันการเงิน
ระบบสถาบันการเงินเป็นภาคธุรกิจที่มีความสำคัญที่จะส่งผลให้ระบบเศรษฐกิจและสังคมของประเทศเติบโตได้อย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืน วิธีการหนึ่งที่จะช่วยให้สถาบันการเงินมี ความมั่นคงและมีเสถียรภาพ รวมทั้งสามารถพัฒนาและแข่งขันได้ คือ การจัดให้มีระบบการกำกับ ดูแลกิจการที่ดี หรือมีธรรมาภิบาล เพราะเสถียรภาพของสถาบันการเงินขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือ และความไว้วางใจของผู้ที่มีสวนเกี่ยวข้อง เช่น ผู้ฝากเงินและนักลงทุน เป็นต้น นอกจากนี้ การดำเนินงานของสถาบันการเงินมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และน่าเชื่อถือ จะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การเพิ่มมูลค่าในกิจการความน่าเชื่อถือและความมั่นคงของสถาบันการเงินในระยะยาว รวมไปถึงการเจริญเติบโตอย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืนของระบบเศรษฐกิจของประเทศ
หลักเกณฑ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับธรรมาภิบาลของสถาบันการเงิน มีดังนี้
1. กรรมการและผู้บริหาร
2. ผู้ถือหุ้น
3. การควบคุมภายในและการตรวจสอบภายใน
4. การเปิดเผยข้อมูล
5. ผู้สอบบัญชีอิสระ
ธรรมาภิบาลเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญที่จะทำให้การดำเนินการของธนาคารพาณิชย์มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และน่าเชื่อถือ ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การเพิ่มมูลค่าในกิจการ และความมั่นคงของธนาคารพาณิชย์ในระยะยาว ซึ่งหลักเกณฑ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับธรรมาภิบาลของธนาคารพาณิชย์มุ่งเน้นเรื่อง บทบาทและหน้าที่ความรับผิดชอบของคณะกรรมการ โครงสร้างของคณะกรรมการ การควบคุมภายในและการตรวจสอบภายใน ตลอดจนการเปิดเผยข้อมูล และความโปร่งใส ซึ่งจะเอื้อต่อบทบาทของตลาดในการกำกับตรวจสอบการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์อันเป็นพื้นฐานของระบบวินัยจากตลาด (market discipline) นอกจากนี้ ธปท.ยังได้จัดทำคู่มือสำหรับกรรมการสถาบันการเงินที่ระบุหน้าที่ความรับผิดชอบตามหลักธรรมาภิบาล (สามารถดูได้จาก website ของ ธนาคารแห่งประเทศไทย)
ความสำคัญของการมีธรรมาภิบาลที่ดีของสถาบันการเงิน
ระบบสถาบันการเงินเป็นภาคธุรกิจที่มีความสำคัญที่จะส่งผลให้ระบบเศรษฐกิจและสังคมของประเทศเติบโตได้อย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืน วิธีการหนึ่งที่จะช่วยให้สถาบันการเงินมี ความมั่นคงและมีเสถียรภาพ รวมทั้งสามารถพัฒนาและแข่งขันได้ คือ การจัดให้มีระบบการกำกับ ดูแลกิจการที่ดี หรือมีธรรมาภิบาล เพราะเสถียรภาพของสถาบันการเงินขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือ และความไว้วางใจของผู้ที่มีสวนเกี่ยวข้อง เช่น ผู้ฝากเงินและนักลงทุน เป็นต้น นอกจากนี้ การดำเนินงานของสถาบันการเงินมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และน่าเชื่อถือ จะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การเพิ่มมูลค่าในกิจการความน่าเชื่อถือและความมั่นคงของสถาบันการเงินในระยะยาว รวมไปถึงการเจริญเติบโตอย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืนของระบบเศรษฐกิจของประเทศ
หลักเกณฑ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับธรรมาภิบาลของสถาบันการเงิน มีดังนี้
1. กรรมการและผู้บริหาร
2. ผู้ถือหุ้น
3. การควบคุมภายในและการตรวจสอบภายใน
4. การเปิดเผยข้อมูล
5. ผู้สอบบัญชีอิสระ
11. มาตรฐานการบัญชี
สถาบันการเงินต้องบันทึกบัญชีตามมาตรฐานการบัญชีที่กำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชี และหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งในบางกรณี ธนาคารแห่งประเทศไทย อาจกำหนดหลักเกณฑ์การบันทึกบัญชีสำหรับรายการที่เป็นการเฉพาะสำหรับธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ โดยให้มีหลักการสอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชีหรือกำหนดแนวปฏิบัติในเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีกำหนดไว้ เพื่อให้ การแสดงรายการในงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูลมีความเพียงพอและโปร่งใส ซึ่งช่วยให้นักลงทุน และผู้ใช้งบการเงินมีข้อมูลที่ถูกต้องและเพียงพอสำหรับการตัดสินใจ
ในการดำเนินธุรกิจของสถาบันการเงินจำเป็นต้องมีนโยบายการบัญชีและการปฏิบัติทางบัญชีที่เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชี เพื่อให้การแสดงรายการในงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูลมีความเพียงพอและโปร่งใส โดยไม่มีการละเว้นการบันทึกรายการหรือการตกแต่งรายการทางบัญชีเพื่อปกปิดหรือไม่แสดงฐานะทางการเงินที่ถูกต้องตามความเป็นจริง อันอาจจะทำให้ นักลงทุนและผู้ใช้งบการเงินโดยทั่วไปเกิดความเข้าใจผิด ตัดสินใจผิดพลาด และเกิดความเสียหายได้ในที่สุด
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 กำหนดให้นิติบุคคลทุกประเภท ซึ่งรวมถึงสถาบันการเงินลงรายการในบัญชีให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชี โดยกำหนดให้ มาตรฐานการบัญชี หมายถึง หลักการบัญชีและวิธีปฏิบัติทางบัญชีที่รับรองทั่วไป หรือมาตรฐานการบัญชีที่กฎหมายกำหนด ซึ่งในปัจจุบันหมายถึงมาตรฐานการบัญชีและแนวปฏิบัติทางการบัญชีของประเทศไทย (Thai Accounting Standard--TAS) ที่ออกโดยสภาวิชาชีพบัญชี ทั้งนี้ ในกรณีที่สภาวิชาชีพบัญชียังไม่ได้ออกมาตรฐานการบัญชีหรือแนวปฏิบัติทางการบัญชีในเรื่องใด ให้ถือปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีและแนวทางปฏิบัติอื่นที่เกี่ยวข้องของคณะกรรมการมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ (IASs/IFRSs) หรือของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือในกรณีที่ไม่สามารถอ้างอิงจากแหล่งที่มาข้างต้นได้ ให้ใช้หลักการบัญชีที่รับรองทั่วไปหรือประเพณีนิยมเป็นหลักปฏิบัติ
นอกจากนี้ สถาบันการเงินยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของ พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. 2505 ซึ่งกำหนดให้สถาบันการเงินบันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงินให้ครบถ้วนถูกต้องตามความเป็นจริง และมีรูปแบบงบการเงินตามประกาศรายการย่อที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วย ดังนั้นนอกจากสถาบันการเงินจะต้องบันทึกบัญชีให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีที่กำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชีแล้ว ยังต้องปฏิบัติตามหนังสือเวียน/ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ในเรื่องที่เกี่ยวข้องด้วย ซึ่งในบางกรณี ธนาคารแห่งประเทศไทย อาจออกหนังสือเวียนหรือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เกี่ยวกับการบันทึกบัญชีสำหรับรายการที่เป็นการเฉพาะสำหรับธุรกิจของสถาบันการเงิน ซึ่งโดยหลักการจะไม่ขัดกับมาตรฐานการบัญชี แต่เป็นการเพิ่มความชัดเจนในการบันทึกบัญชีของสถาบันการเงินหรือเป็นการกำหนดแนวปฏิบัติในเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีกำหนดไว้
สถาบันการเงินต้องบันทึกบัญชีตามมาตรฐานการบัญชีที่กำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชี และหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งในบางกรณี ธนาคารแห่งประเทศไทย อาจกำหนดหลักเกณฑ์การบันทึกบัญชีสำหรับรายการที่เป็นการเฉพาะสำหรับธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ โดยให้มีหลักการสอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชีหรือกำหนดแนวปฏิบัติในเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีกำหนดไว้ เพื่อให้ การแสดงรายการในงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูลมีความเพียงพอและโปร่งใส ซึ่งช่วยให้นักลงทุน และผู้ใช้งบการเงินมีข้อมูลที่ถูกต้องและเพียงพอสำหรับการตัดสินใจ
ในการดำเนินธุรกิจของสถาบันการเงินจำเป็นต้องมีนโยบายการบัญชีและการปฏิบัติทางบัญชีที่เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชี เพื่อให้การแสดงรายการในงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูลมีความเพียงพอและโปร่งใส โดยไม่มีการละเว้นการบันทึกรายการหรือการตกแต่งรายการทางบัญชีเพื่อปกปิดหรือไม่แสดงฐานะทางการเงินที่ถูกต้องตามความเป็นจริง อันอาจจะทำให้ นักลงทุนและผู้ใช้งบการเงินโดยทั่วไปเกิดความเข้าใจผิด ตัดสินใจผิดพลาด และเกิดความเสียหายได้ในที่สุด
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 กำหนดให้นิติบุคคลทุกประเภท ซึ่งรวมถึงสถาบันการเงินลงรายการในบัญชีให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชี โดยกำหนดให้ มาตรฐานการบัญชี หมายถึง หลักการบัญชีและวิธีปฏิบัติทางบัญชีที่รับรองทั่วไป หรือมาตรฐานการบัญชีที่กฎหมายกำหนด ซึ่งในปัจจุบันหมายถึงมาตรฐานการบัญชีและแนวปฏิบัติทางการบัญชีของประเทศไทย (Thai Accounting Standard--TAS) ที่ออกโดยสภาวิชาชีพบัญชี ทั้งนี้ ในกรณีที่สภาวิชาชีพบัญชียังไม่ได้ออกมาตรฐานการบัญชีหรือแนวปฏิบัติทางการบัญชีในเรื่องใด ให้ถือปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีและแนวทางปฏิบัติอื่นที่เกี่ยวข้องของคณะกรรมการมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ (IASs/IFRSs) หรือของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือในกรณีที่ไม่สามารถอ้างอิงจากแหล่งที่มาข้างต้นได้ ให้ใช้หลักการบัญชีที่รับรองทั่วไปหรือประเพณีนิยมเป็นหลักปฏิบัติ
นอกจากนี้ สถาบันการเงินยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของ พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. 2505 ซึ่งกำหนดให้สถาบันการเงินบันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงินให้ครบถ้วนถูกต้องตามความเป็นจริง และมีรูปแบบงบการเงินตามประกาศรายการย่อที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วย ดังนั้นนอกจากสถาบันการเงินจะต้องบันทึกบัญชีให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีที่กำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชีแล้ว ยังต้องปฏิบัติตามหนังสือเวียน/ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ในเรื่องที่เกี่ยวข้องด้วย ซึ่งในบางกรณี ธนาคารแห่งประเทศไทย อาจออกหนังสือเวียนหรือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เกี่ยวกับการบันทึกบัญชีสำหรับรายการที่เป็นการเฉพาะสำหรับธุรกิจของสถาบันการเงิน ซึ่งโดยหลักการจะไม่ขัดกับมาตรฐานการบัญชี แต่เป็นการเพิ่มความชัดเจนในการบันทึกบัญชีของสถาบันการเงินหรือเป็นการกำหนดแนวปฏิบัติในเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีกำหนดไว้
12. มาตรการแก้ไขปัญหาสถาบันการเงิน
โดยหลักการของการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินอื่นที่รับฝากเงินจากประชาชนนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย มีจุดมุ่งหมายให้สถาบันการเงินมีเสถียรภาพ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าสถาบันการเงินจะเสียหายไม่ได้ แต่ความเสียหายนั้น ควรจำกัดให้อยู่ในวงแคบหรือมีผลกระทบต่อประชาชนโดยรวมน้อยที่สุด
กฎหมายว่าด้วยธนาคารพาณิชย์ และกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจเงินทุนธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ ได้บัญญัติให้อำนาจแก่ธนาคารแห่งประเทศไทย และกระทรวงการคลังในการแก้ไขจัดการสถาบันการเงินที่มีฐานะหรือการดำเนินงานที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์ของประชาชน ซึ่งมาตรการดังกล่าว ได้แก่ การสั่งให้สถาบันการเงินระงับการดำเนินการบางส่วนหรือทั้งหมด แก้ไขฐานะหรือการดำเนินงาน การสั่งให้สถาบันการเงินเพิ่มทุน/ลดทุนถอดถอนผู้บริหารสถาบันการเงินนั้น หรือสั่งควบคุมกิจการ รวมถึงการสั่งเลิกกิจการหรือเพิกถอนใบอนุญาตประกอบธุรกิจของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ เพื่อทำให้ทางการสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างทันท่วงที อันจะเป็นการป้องกันปัญหาไม่ให้ลุกลามหรือกระทบต่อเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน และสร้างความเสียหายรุนแรงให้แก่ผู้ฝากเงินของสถาบันการเงิน โดยทางการจะมีมาตรการดูแลผู้ฝากเงินของสถาบันการเงิน ในกรณีประเทศไทยที่ผ่านมากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินจะคุ้มครองผู้ฝากเงินตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับของกองทุนฯ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ฝากเงินและดูแลเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน
วิธีการลดความเสี่ยง
โดยหลักการของการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินอื่นที่รับฝากเงินจากประชาชนนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย มีจุดมุ่งหมายให้สถาบันการเงินมีเสถียรภาพ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าสถาบันการเงินจะเสียหายไม่ได้ แต่ความเสียหายนั้น ควรจำกัดให้อยู่ในวงแคบหรือมีผลกระทบต่อประชาชนโดยรวมน้อยที่สุด
กฎหมายว่าด้วยธนาคารพาณิชย์ และกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจเงินทุนธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ ได้บัญญัติให้อำนาจแก่ธนาคารแห่งประเทศไทย และกระทรวงการคลังในการแก้ไขจัดการสถาบันการเงินที่มีฐานะหรือการดำเนินงานที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์ของประชาชน ซึ่งมาตรการดังกล่าว ได้แก่ การสั่งให้สถาบันการเงินระงับการดำเนินการบางส่วนหรือทั้งหมด แก้ไขฐานะหรือการดำเนินงาน การสั่งให้สถาบันการเงินเพิ่มทุน/ลดทุนถอดถอนผู้บริหารสถาบันการเงินนั้น หรือสั่งควบคุมกิจการ รวมถึงการสั่งเลิกกิจการหรือเพิกถอนใบอนุญาตประกอบธุรกิจของสถาบันการเงิน ทั้งนี้ เพื่อทำให้ทางการสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างทันท่วงที อันจะเป็นการป้องกันปัญหาไม่ให้ลุกลามหรือกระทบต่อเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน และสร้างความเสียหายรุนแรงให้แก่ผู้ฝากเงินของสถาบันการเงิน โดยทางการจะมีมาตรการดูแลผู้ฝากเงินของสถาบันการเงิน ในกรณีประเทศไทยที่ผ่านมากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินจะคุ้มครองผู้ฝากเงินตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับของกองทุนฯ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ฝากเงินและดูแลเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน
วิธีการลดความเสี่ยง
ความเสี่ยงทางการเงิน...ปัจจัยที่ไม่ควรมองข้าม
ความเสี่ยงทางการเงิน คืออะไร
องค์กรต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสถาบันการเงินที่บริหารจัดการลงทุนโดยตรง หรือบริษัทเอกชนทั่วไปที่ต้องจัดการเงินสดคงเหลือผ่านช่องทางการลงทุนต่าง ๆ แล้ว ย่อมมีความเสี่ยงเกิดขึ้นด้วยกันทั้งสิ้น โดยนิยามแล้ว ความเสี่ยงทางการเงิน (financial risk) สำหรับองค์กร หมายถึง ความไม่แน่นอนของผลลัพธ์ในอนาคต อันเนื่องมาจากการดำเนินกิจกรรมทางการเงินของฝ่ายที่เกี่ยวข้องในองค์กรที่จะส่งผลกระทบทางลบต่อมูลค่าของกิจการ หากมองในเชิงเปรียบเทียบแล้ว ความเสี่ยงทางการเงินสำหรับผู้ลงทุนรายบุคคล มักจะเกิดจากความเสี่ยงด้านภาวะตลาด (market risk) เป็นหลัก ซึ่งหมายถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากความผันผวนของตลาดเงิน ทำให้ผู้ลงทุนไม่สามารถเชื่อได้อย่างแน่นอนว่าผลตอบแทนที่จะได้รับจะเป็นเท่าใด ณ สิ้นสุดการลงทุนแต่ ความเสี่ยงทางการเงินในระดับองค์กร ครอบคลุมปัจจัยที่กว้างกว่า
นอกจากความเสี่ยงด้านภาวะตลาดที่องค์กรต้องเผชิญเช่นเดียวกันแล้ว ความเสี่ยงยังเกิดจากความไม่แน่นอนที่อีกฝ่ายหนึ่งจะไม่ชำระราคาหรือชำระหนี้ตามที่ตกลงกันไว้ เรียกว่าความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) และความเสี่ยงที่เกิดจากข้อผิดพลาดในกระบวนการทำงาน หรือการตรวจสอบเกี่ยวกับธุรกรรมทางการเงิน จนทำให้เกิดความเสียหายขึ้น เรียกว่า ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (operational risk) ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านภาวะตลาดและความเสี่ยงด้านเครดิต จัดได้ว่าเป็นความเสี่ยงระยะสั้นที่ก่อให้เกิดความผันผวนต่อมูลค่าการลงทุน ในขณะที่ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการจัดได้ว่าเป็นความเสี่ยงระยะยาวที่ส่งผลต่อการดำเนินงานและมูลค่าของกิจการ
เนื่องจากความเสี่ยงทางการเงินมีหลายมิติ องค์กรที่ดำเนินธุรกิจแตกต่างกันจะรับความเสี่ยงแต่ละประเภทในระดับที่ต่างกันเช่น องค์กรที่เน้นการบริหารพอร์ตการลงทุนจะมีความเสี่ยงด้านภาวะตลาดสูง และองค์กรที่เน้นการปล่อยสินเชื่อจะมีความเสี่ยงด้านเครดิตสูง เป็นต้น นอกจากนี้ ความเสี่ยงประเภทเดียวกันในช่วงเวลาที่ต่างกัน อาจมีความสำคัญต่อองค์กรไม่เท่ากันอีกด้วย เช่น ในช่วงเริ่มต้นของธุรกิจ องค์กรอาจมีความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการมาก เนื่องจากอยู่ในระบบการดำเนินการต่าง ๆ ยังไม่เข้าที่ หรือเมื่อต้องขยายการลงทุนไปยังสินทรัพย์ที่ยังไม่คุ้นเคย อาจทำให้เผชิญกับความเสี่ยงจากภาวะตลาดเพิ่มขึ้นอีก ดังนั้นท่านผู้บริหารควรพิจารณาความเสี่ยงทางการเงินในเชิงภาพรวมและจัดสมดุลให้ดี หากให้น้ำหนักการบริหารความเสี่ยงประเภทใดประเภทหนึ่งมากเกินไป อาจทำให้ได้รับความเสียหายจากการละเลยความเสี่ยงอีกประเภทหนึ่งได้
อ้างอิง
สุทธิพันธุ์ ถาวรวงษ และฉัตรพงศ์ วัฒนจิรัฏฐ์, FRM
สถาบันพัฒนาความรู้ตลาดทุน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://edu.tsi-thailand.org/index.php?option=com_content&task=view&id=268&Itemid=228
ความเสี่ยงทางการเงิน คืออะไร
องค์กรต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสถาบันการเงินที่บริหารจัดการลงทุนโดยตรง หรือบริษัทเอกชนทั่วไปที่ต้องจัดการเงินสดคงเหลือผ่านช่องทางการลงทุนต่าง ๆ แล้ว ย่อมมีความเสี่ยงเกิดขึ้นด้วยกันทั้งสิ้น โดยนิยามแล้ว ความเสี่ยงทางการเงิน (financial risk) สำหรับองค์กร หมายถึง ความไม่แน่นอนของผลลัพธ์ในอนาคต อันเนื่องมาจากการดำเนินกิจกรรมทางการเงินของฝ่ายที่เกี่ยวข้องในองค์กรที่จะส่งผลกระทบทางลบต่อมูลค่าของกิจการ หากมองในเชิงเปรียบเทียบแล้ว ความเสี่ยงทางการเงินสำหรับผู้ลงทุนรายบุคคล มักจะเกิดจากความเสี่ยงด้านภาวะตลาด (market risk) เป็นหลัก ซึ่งหมายถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากความผันผวนของตลาดเงิน ทำให้ผู้ลงทุนไม่สามารถเชื่อได้อย่างแน่นอนว่าผลตอบแทนที่จะได้รับจะเป็นเท่าใด ณ สิ้นสุดการลงทุนแต่ ความเสี่ยงทางการเงินในระดับองค์กร ครอบคลุมปัจจัยที่กว้างกว่า
นอกจากความเสี่ยงด้านภาวะตลาดที่องค์กรต้องเผชิญเช่นเดียวกันแล้ว ความเสี่ยงยังเกิดจากความไม่แน่นอนที่อีกฝ่ายหนึ่งจะไม่ชำระราคาหรือชำระหนี้ตามที่ตกลงกันไว้ เรียกว่าความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) และความเสี่ยงที่เกิดจากข้อผิดพลาดในกระบวนการทำงาน หรือการตรวจสอบเกี่ยวกับธุรกรรมทางการเงิน จนทำให้เกิดความเสียหายขึ้น เรียกว่า ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (operational risk) ทั้งนี้ ความเสี่ยงด้านภาวะตลาดและความเสี่ยงด้านเครดิต จัดได้ว่าเป็นความเสี่ยงระยะสั้นที่ก่อให้เกิดความผันผวนต่อมูลค่าการลงทุน ในขณะที่ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการจัดได้ว่าเป็นความเสี่ยงระยะยาวที่ส่งผลต่อการดำเนินงานและมูลค่าของกิจการ
เนื่องจากความเสี่ยงทางการเงินมีหลายมิติ องค์กรที่ดำเนินธุรกิจแตกต่างกันจะรับความเสี่ยงแต่ละประเภทในระดับที่ต่างกันเช่น องค์กรที่เน้นการบริหารพอร์ตการลงทุนจะมีความเสี่ยงด้านภาวะตลาดสูง และองค์กรที่เน้นการปล่อยสินเชื่อจะมีความเสี่ยงด้านเครดิตสูง เป็นต้น นอกจากนี้ ความเสี่ยงประเภทเดียวกันในช่วงเวลาที่ต่างกัน อาจมีความสำคัญต่อองค์กรไม่เท่ากันอีกด้วย เช่น ในช่วงเริ่มต้นของธุรกิจ องค์กรอาจมีความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการมาก เนื่องจากอยู่ในระบบการดำเนินการต่าง ๆ ยังไม่เข้าที่ หรือเมื่อต้องขยายการลงทุนไปยังสินทรัพย์ที่ยังไม่คุ้นเคย อาจทำให้เผชิญกับความเสี่ยงจากภาวะตลาดเพิ่มขึ้นอีก ดังนั้นท่านผู้บริหารควรพิจารณาความเสี่ยงทางการเงินในเชิงภาพรวมและจัดสมดุลให้ดี หากให้น้ำหนักการบริหารความเสี่ยงประเภทใดประเภทหนึ่งมากเกินไป อาจทำให้ได้รับความเสียหายจากการละเลยความเสี่ยงอีกประเภทหนึ่งได้
อ้างอิง
สุทธิพันธุ์ ถาวรวงษ และฉัตรพงศ์ วัฒนจิรัฏฐ์, FRM
สถาบันพัฒนาความรู้ตลาดทุน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://edu.tsi-thailand.org/index.php?option=com_content&task=view&id=268&Itemid=228
ความเสี่ยงทางการเงิน (financial risks)
ตลาดการเงินในปัจจุบันการลงทุนสำหรับนักลงทุนในบ้านเราคงไม่อาจที่จะปฏิเสธการเข้าไปจัดการบริหารความเสี่ยงในการลงทุนที่มีมากมายและถาโถมเข้ามาเช่นเดียวกับการขยายตัวของโลกกาภิวัฒน์ของระบบทุนนิยม นักลงทุนสามารถติดต่อกับนักลงทุนอื่น ๆ ทั่วโลกได้ง่ายขึ้น ด้วยเหตุนี้การกระทำของคน ๆ เดียว หรือ กลุ่ม ๆ เดียวจึงไม่อาจสามารถทำให้เป็นเรื่องเฉพาะของเขาเหล่านั้นได้อีกต่อไป อาทิ การไหลเข้าออกของเงินทุนของกลุ่มทุน การลงทุนซึ้อหุ้นหรือพันธบัตร การดำเนินนโยบายทางการเงินการคลังของรัฐบาลทั้งในและเทศ การกระทำของนักลงทุนกลุ่มหนึ่ง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อนักลงทุนคนอื่น ๆ หรือการกระทำธุรกรรมของเราเองที่ไม่อาจทราบผลที่แน่นอน สิ่งที่ไหลเข้ามานอกจากโอกาสทางการเงินที่เปิดกว้างแล้วยังรวมไปถึงการขยายตัวของโอกาสในการรับรู้ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนอีกด้วย (risk and uncertainty) ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจจะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยจนถึงมหาศาลของผลตอบแทนที่ได้รับจริงต่อผลตอบแทนที่เราคาดหวังก่อนการลงทุน เช่น ท่านรู้ได้อย่างไรว่าในปีหน้าหุ้นที่ท่านซื้อไว้ราคาจะเป็นเท่าที่นักวิเคราะห์หลายท่านบอกเอาไว้ ในขณะที่ราคาน้ำมันยังคงผันผวน การก่อหนี้ที่เพิ่มขึ้นของรัฐบาลที่อาจส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยระยะยาว รวมไปถึงเสถียรภาพทางการเมืองยังคงต้องใช้เวลาในการปรับตัว ยังคงเป็นตัวแปรที่เราไม่สามารถควบคุมได้ นักลงทุนหลายท่านจึงมีเป้าหมายในการพยายามปรับตัวเพื่อให้สามารถจัดการบริหารกับความเสี่ยงให้ดีขึ้น ดังนั้นก้าวแรกที่สำคัญคือ การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอน และประเภทของความเสี่ยงทางการเงินก่อน
ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนแตกต่างกันอย่างไร ?
ในปี 1921 นักเศรษฐศาสตร์ Frank H Knight ได้อธิบายความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอนไว้
"Uncertainty must be taken in a sense radically distinct from the familiar notion of Risk, from which it has never been properlyseparated … The essential fact is that "risk" means in some cases a quantity susceptible of measurement, while at other times it is something distinctly not of this character; and there are far-reaching and crucial differences in the bearings of the phenomenon depending on which of the two is really present and operating. … It will appear that a measurable uncertainty, or "risk" proper, as we shall use the term, is so far different from an unmeasurable one that it is not in effect an uncertainty at all. We … accordingly restrict the term "uncertainty" to cases of the non-quantitive type."
สามารถอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ด้วยการยกตัวอย่าง การชกมวย ซึ่งนักมวยทั้งสองฝ่ายจะได้รับทราบถึงกฎกติกาอย่างละเอียดก่อนการชก ดังนั้นสิ่งที่จะทำคือ กำหนดกลยุทธ์ในการชกเพื่อเอาชนะอีกฝั่งให้ได้ เช่น ถ้าเราเดินแบบนี้แล้วเขาจะเดินแบบไหน เป็นต้น หากอีกฝั่งสามารถกำหนดกลวิธีที่เหนือกว่าเพราะเป็นนักมวยที่เก่งกว่าแล้วสามารถชกเอาชนะไปได้เราเรียกกรณีเช่นนี้ว่า ความเสี่ยง เช่นเดียวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการลงทุนในปัจจุบัน
หากเราเปลี่ยนใหม่ โดยที่ไม่บอกว่ากฎกติกาการชกจะเป็นแบบอย่างไรให้ทั่งสองฝ่ายทราบ และจะลงโทษผู้ที่ทำผิดกติกาแบบสุ่มด้วย ท่านลองคิดดูว่าผลจะเป็นอย่างไร สิ่งนี้เราเรียกว่า ความไม่แน่นอน
ดังนั้น ความแตกต่างของความเสี่ยงและความไม่แน่นอนคือ การวัดได้ (measurable) ความเสี่ยงนั้นวัดได้แต่ความไม่แน่นอนนั้นวัดไม่ได้
ความเสี่ยงทางการเงินแบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ
1. ความเสี่ยงตลาด (market risk) เป็นความเสี่ยงของการที่จะเสีย โดยราคาหรือการเปลี่ยนแปลงของราคา ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยในตลาดโลกหรืออื่น ๆ การผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน การดำเนินนโยบายใช้จ่ายของรัฐบาล การผันผวนของราคาสินค้าอุปโภคบริโภคภายในและนอกประเทศ ซึ่งเหล่านี้ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์และอุปทานการลงทุนในตลาดการเงิน ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าการลงทุน อาทิ การใช้จ่ายเพิ่มขึ้นและการก่อหนี้ของภาครัฐ ส่งผลให้ความเสี่ยงการลงทุนภายในประเทศเพิ่มขึ้น อัตราผลตอบแทนคาดการณ์ในระยะยาวจึงมีแนวโน้มสูงขึ้น อาจส่งผลให้ราคาของหุ้นหรือค่าเงินในปัจจุบันกับอนาคตมีความแตกต่างกันมาก
2. ความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) เป็นความเสี่ยงที่จะสูญเสีย อันเนื่องมาจากการไม่กระทำตามสัญญาของคู่สัญญาอีกฝั่ง ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งการเต็มใจและไม่เต็มใจที่จะไม่ทำ เช่น การผิดนัดชำระหนี้ การผิดนัดการแลกเปลี่ยนสินค้า การได้ผลตอบแทนไม่ครบตามที่สัญญาไว้ในหุ้นกู้ เป็นต้น ซึ่งเราสามารถลดความเสี่ยงในด้านนี้ได้โดยการลงทุนผ่านตลาดที่มีตัวกลาง เช่น ตลาดหุ้น หรือ ฟิวเจอร์ เป็นต้น ซึ่งในเมืองไทยยังต้องการการพัฒนาตลาดที่เป็นทางเลือกอื่น ๆ ในการลงทุนอีกมาก
3. ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (operational risk) เป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้อยู่ตลอดเวลา อันเนื่องมาจากการปฏิบัติการที่ผิดพลาดหรือไม่เหมาะสมที่มาจากคทั้งคนหรือองกรค์ หรือจากเหตุการณ์ภายนอก เช่น การทำสัญญาทางการเงินที่ผิดพลาด การทำผิดกฎหมายโดยไม่ตั้งใจหรือตั้งใจของบริษัทที่เราซื้อหุ้น การไม่ทำตามนโยบายการลงทุนของกองทุนรวมที่เรามีหน่วยลงทุนอยู่ เป็นต้น การติดตามและเฝ้าระวังนโยบายของบริษัทอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้สามารถกำหนดกลยุทธ์การลงทุนให้เหมาะสมได้ยิ่งขึ้น
ดังที่ได้กล่าวไว้โดยสังเขปข้างต้น การเรียนรู้ที่จะปรับตัวเพื่อรับมือกับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นสิ่งที่สำคัญมากต่อนักลงทุน ตลาดการเงินของประเทศไทยในอนาคตผู้เขียนคาดการณ์ว่าการคำนวณหรือการคาดการณ์ผลตอบแทนจากการลงทุนอาจจะกลายเป็นเรื่องพื้น ๆ เรื่องหนึ่งในการตัดสินใจลงทุน แต่การบริหารจัดการความเสี่ยงจะมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างมาก ซึ่งจะกลายเป็นตัวกำหนดทิศทางของการพัฒนาตลาดการเงินในประเทศไทยเลยทีเดียว
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://bankngam.wordpress.com/2009/08/20/f-economics-%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99/
ตลาดการเงินในปัจจุบันการลงทุนสำหรับนักลงทุนในบ้านเราคงไม่อาจที่จะปฏิเสธการเข้าไปจัดการบริหารความเสี่ยงในการลงทุนที่มีมากมายและถาโถมเข้ามาเช่นเดียวกับการขยายตัวของโลกกาภิวัฒน์ของระบบทุนนิยม นักลงทุนสามารถติดต่อกับนักลงทุนอื่น ๆ ทั่วโลกได้ง่ายขึ้น ด้วยเหตุนี้การกระทำของคน ๆ เดียว หรือ กลุ่ม ๆ เดียวจึงไม่อาจสามารถทำให้เป็นเรื่องเฉพาะของเขาเหล่านั้นได้อีกต่อไป อาทิ การไหลเข้าออกของเงินทุนของกลุ่มทุน การลงทุนซึ้อหุ้นหรือพันธบัตร การดำเนินนโยบายทางการเงินการคลังของรัฐบาลทั้งในและเทศ การกระทำของนักลงทุนกลุ่มหนึ่ง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อนักลงทุนคนอื่น ๆ หรือการกระทำธุรกรรมของเราเองที่ไม่อาจทราบผลที่แน่นอน สิ่งที่ไหลเข้ามานอกจากโอกาสทางการเงินที่เปิดกว้างแล้วยังรวมไปถึงการขยายตัวของโอกาสในการรับรู้ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนอีกด้วย (risk and uncertainty) ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจจะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยจนถึงมหาศาลของผลตอบแทนที่ได้รับจริงต่อผลตอบแทนที่เราคาดหวังก่อนการลงทุน เช่น ท่านรู้ได้อย่างไรว่าในปีหน้าหุ้นที่ท่านซื้อไว้ราคาจะเป็นเท่าที่นักวิเคราะห์หลายท่านบอกเอาไว้ ในขณะที่ราคาน้ำมันยังคงผันผวน การก่อหนี้ที่เพิ่มขึ้นของรัฐบาลที่อาจส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยระยะยาว รวมไปถึงเสถียรภาพทางการเมืองยังคงต้องใช้เวลาในการปรับตัว ยังคงเป็นตัวแปรที่เราไม่สามารถควบคุมได้ นักลงทุนหลายท่านจึงมีเป้าหมายในการพยายามปรับตัวเพื่อให้สามารถจัดการบริหารกับความเสี่ยงให้ดีขึ้น ดังนั้นก้าวแรกที่สำคัญคือ การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอน และประเภทของความเสี่ยงทางการเงินก่อน
ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนแตกต่างกันอย่างไร ?
ในปี 1921 นักเศรษฐศาสตร์ Frank H Knight ได้อธิบายความแตกต่างระหว่างความเสี่ยงและความไม่แน่นอนไว้
"Uncertainty must be taken in a sense radically distinct from the familiar notion of Risk, from which it has never been properlyseparated … The essential fact is that "risk" means in some cases a quantity susceptible of measurement, while at other times it is something distinctly not of this character; and there are far-reaching and crucial differences in the bearings of the phenomenon depending on which of the two is really present and operating. … It will appear that a measurable uncertainty, or "risk" proper, as we shall use the term, is so far different from an unmeasurable one that it is not in effect an uncertainty at all. We … accordingly restrict the term "uncertainty" to cases of the non-quantitive type."
สามารถอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ด้วยการยกตัวอย่าง การชกมวย ซึ่งนักมวยทั้งสองฝ่ายจะได้รับทราบถึงกฎกติกาอย่างละเอียดก่อนการชก ดังนั้นสิ่งที่จะทำคือ กำหนดกลยุทธ์ในการชกเพื่อเอาชนะอีกฝั่งให้ได้ เช่น ถ้าเราเดินแบบนี้แล้วเขาจะเดินแบบไหน เป็นต้น หากอีกฝั่งสามารถกำหนดกลวิธีที่เหนือกว่าเพราะเป็นนักมวยที่เก่งกว่าแล้วสามารถชกเอาชนะไปได้เราเรียกกรณีเช่นนี้ว่า ความเสี่ยง เช่นเดียวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการลงทุนในปัจจุบัน
หากเราเปลี่ยนใหม่ โดยที่ไม่บอกว่ากฎกติกาการชกจะเป็นแบบอย่างไรให้ทั่งสองฝ่ายทราบ และจะลงโทษผู้ที่ทำผิดกติกาแบบสุ่มด้วย ท่านลองคิดดูว่าผลจะเป็นอย่างไร สิ่งนี้เราเรียกว่า ความไม่แน่นอน
ดังนั้น ความแตกต่างของความเสี่ยงและความไม่แน่นอนคือ การวัดได้ (measurable) ความเสี่ยงนั้นวัดได้แต่ความไม่แน่นอนนั้นวัดไม่ได้
ความเสี่ยงทางการเงินแบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ
1. ความเสี่ยงตลาด (market risk) เป็นความเสี่ยงของการที่จะเสีย โดยราคาหรือการเปลี่ยนแปลงของราคา ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยในตลาดโลกหรืออื่น ๆ การผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน การดำเนินนโยบายใช้จ่ายของรัฐบาล การผันผวนของราคาสินค้าอุปโภคบริโภคภายในและนอกประเทศ ซึ่งเหล่านี้ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์และอุปทานการลงทุนในตลาดการเงิน ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าการลงทุน อาทิ การใช้จ่ายเพิ่มขึ้นและการก่อหนี้ของภาครัฐ ส่งผลให้ความเสี่ยงการลงทุนภายในประเทศเพิ่มขึ้น อัตราผลตอบแทนคาดการณ์ในระยะยาวจึงมีแนวโน้มสูงขึ้น อาจส่งผลให้ราคาของหุ้นหรือค่าเงินในปัจจุบันกับอนาคตมีความแตกต่างกันมาก
2. ความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) เป็นความเสี่ยงที่จะสูญเสีย อันเนื่องมาจากการไม่กระทำตามสัญญาของคู่สัญญาอีกฝั่ง ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งการเต็มใจและไม่เต็มใจที่จะไม่ทำ เช่น การผิดนัดชำระหนี้ การผิดนัดการแลกเปลี่ยนสินค้า การได้ผลตอบแทนไม่ครบตามที่สัญญาไว้ในหุ้นกู้ เป็นต้น ซึ่งเราสามารถลดความเสี่ยงในด้านนี้ได้โดยการลงทุนผ่านตลาดที่มีตัวกลาง เช่น ตลาดหุ้น หรือ ฟิวเจอร์ เป็นต้น ซึ่งในเมืองไทยยังต้องการการพัฒนาตลาดที่เป็นทางเลือกอื่น ๆ ในการลงทุนอีกมาก
3. ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (operational risk) เป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้อยู่ตลอดเวลา อันเนื่องมาจากการปฏิบัติการที่ผิดพลาดหรือไม่เหมาะสมที่มาจากคทั้งคนหรือองกรค์ หรือจากเหตุการณ์ภายนอก เช่น การทำสัญญาทางการเงินที่ผิดพลาด การทำผิดกฎหมายโดยไม่ตั้งใจหรือตั้งใจของบริษัทที่เราซื้อหุ้น การไม่ทำตามนโยบายการลงทุนของกองทุนรวมที่เรามีหน่วยลงทุนอยู่ เป็นต้น การติดตามและเฝ้าระวังนโยบายของบริษัทอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้สามารถกำหนดกลยุทธ์การลงทุนให้เหมาะสมได้ยิ่งขึ้น
ดังที่ได้กล่าวไว้โดยสังเขปข้างต้น การเรียนรู้ที่จะปรับตัวเพื่อรับมือกับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นสิ่งที่สำคัญมากต่อนักลงทุน ตลาดการเงินของประเทศไทยในอนาคตผู้เขียนคาดการณ์ว่าการคำนวณหรือการคาดการณ์ผลตอบแทนจากการลงทุนอาจจะกลายเป็นเรื่องพื้น ๆ เรื่องหนึ่งในการตัดสินใจลงทุน แต่การบริหารจัดการความเสี่ยงจะมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างมาก ซึ่งจะกลายเป็นตัวกำหนดทิศทางของการพัฒนาตลาดการเงินในประเทศไทยเลยทีเดียว
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://bankngam.wordpress.com/2009/08/20/f-economics-%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99/
วิธีการลดความเสี่ยงทางการเงินขององค์การ เราได้อย่างไร?
1. การประกอบการ การใช้จ่ายเงินทั่วไป และเงินงบประมาณที่ใช้ในโครงการ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ ให้แต่งตั้งคณะกรรมการโดยเชิญผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยงานภายนอกหรือเอกชนมาร่วมเป็นกรรมการเพื่อพิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการแบบประกันต่าง ๆ ที่จะจำหน่ายว่าเหมาะสมและการนำเงินไปลงททุนมีความคุ้มทุนหรือไม่ ทำการรีอินชัวร์รัน ตามเงื่อนไขการกระจายความเสี่ยงสากล ให้ผู้ตรวจสอบภายในตรวจสอบและควบคุมดูแลการใช้จ่ายเงินการเรียกร้องสินไหม ถูกต้องหรือไม่
2. ความเสี่ยงด้านเครดิต มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือความรัดกุมในการรับประกัน ตรวจสุขภาพลูกค้ามีสัญญาหนังสือรับรองประวัติสุขภาพลูกค้า การทำธุรกรรมใด ๆ มีผู้รับผิดชอบ
3. โครงสร้างค่าตอบแทน มีอัตราที่สามารถจูงใจและรักษาบุคลากรฝ่ายขายที่มีทักษะความสามารถเอาไว้ได้ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ ปรับปรุงข้อบังคับกฎระเบียบต่างๆ ที่มีอยู่ให้ทันสมัยเช่น ว่าด้วยสิทธิประโยชน์เกี่ยวกับเงินทดแทน คอมมิสชั่น โบนัส ค่าชดเชย รางวัล กำหนดหลักเกณฑ์การบริหารผลตอบแทนที่เน้นความสมดุลภายนอก ภายใน และระดับตำแหน่งบุคคล
4. การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน เงินเฟ้อมาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มีแผนรองรับ สำรองวัสดุ อุปกรณ์ใช้งานที่จำเป็น ทำสัญญาซื้อขายระยะยาวสำหรับสินค้า และวัตถุดิบที่จำเป็นที่ราคาคงที่ใช้บริการเฉลี่ยจากผู้ขายมากรายใช้เครื่องมือทางการเงินทำ hedging สำหรับความเสี่ยงทางราคาซื้อออฟชั่นกำหนดราคาล่วงหน้าประเมินอัตราดอกเบี้ยคาดการณ์ไว้รองรับความเสี่ยง
5. การเปลี่ยนแปลงของการด้อยค่าของทรัพย์สิน/ทรัพย์สินไม่ก่อให้เกิดรายได้ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ จัดซื้อสินค้าที่มีตราที่ราคาขายหลังใช้งานแล้วสูง คำนวณค่าเสื่อมราคามากๆเผื่อไว้
6. การรับเงิน เปลี่ยนแปลงจำนวนเงิน ตัวแทนไม่ออกใบเสร็จรับเงินให้ลูกค้า นำเงินไปใช้ก่อน มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มอบหมายให้เจ้าหน้าที่รับผิดชอบ มีผู้ค้ำประกันรับผิดชอบการทุจริตของพนักงาน ออกแบบเอกสารให้รัดกุมเหมาะสม จัดทำบัญชีควบคุมมีระบบการตรวจสอบเงินและสอบทาน
7. การจ่ายเงิน จ่ายเงินแต่ไม่ได้รับสินค้า(บริการ) ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จรับเงินปลอม เปลี่ยนจำนวนเงิน จ่ายเงินซ้ำซ้อน มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มอบหมายให้เจ้าหน้าที่รับผิดชอบอย่างเป็นทางการ มีระบบสอบทานเอกสารที่เกี่ยวข้องเช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบแจ้งหนี้ มีการประทับตรา เซนต์ชื่อ กำหนดให้จ่ายเป็นเช็คหรือบัตรเครดิต มีการสำรองข้อมูลทางการเงินไว้ในที่ปลอดภัย
8. การจัดซื้ออุปกรณ์ เครื่องใช้สำนักงาน ของชำร่วย ซื้อเกินความจำเป็น การจัดซื้อไม่ตรงกับความต้องการ จัดซื้อในราคาแพง จัดซื้อของที่ไม่มีคุณภาพดีเพียงพอ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยง คือ กำหนดให้จัดซื้อภายในวงเงิน งบประมาณ และตามคุณลักษณะเฉพาะที่กำหนด กำหนดให้หน่วยงานรับผิดชอบในการจัดซื้อ กำหนดราคากลางให้เหมาะสม บอกคุณลักษณะเฉพาะให้ชัดเจนและให้เปรียบเทียบราคาซื้อจากแห่งอื่น กำชับให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อคำนึงถึงประโยชน์ของบริษัท ต้องมีจริยธรรมและความซื่อสัตย์สุจริต โดยเน้นการส่งเสริมให้หน่วยงานมีสภาพแวดล้อมการควบคุมที่ดี
สรุป วางมาตรการการตรวจสอบทางการเงินอย่างรัดกุม วางแผนลงทุนอย่างรอบครอบ มีการจัดเก็บ และเก็บสำรองข้อมูลทางการเงินขององค์กรอย่างเป็นระบบปลอดภัย วางแผนการใช้จ่ายเงินอย่างเหมาะสม เพิ่มความสำคัญในเรื่องความโปร่งใส มีคุณธรรม สุจริต ของคนในองค์กร และลงโทษกรณีทุจริตอย่างรุนแรง มีแผนรองรับกับโอกาสที่รายรับขององค์กรจะลดลงไม่ว่าจะมาจากสาเหตุใดก็ตาม
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://www.oknation.net/blog/print.php?id=36212
1. การประกอบการ การใช้จ่ายเงินทั่วไป และเงินงบประมาณที่ใช้ในโครงการ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ ให้แต่งตั้งคณะกรรมการโดยเชิญผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยงานภายนอกหรือเอกชนมาร่วมเป็นกรรมการเพื่อพิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการแบบประกันต่าง ๆ ที่จะจำหน่ายว่าเหมาะสมและการนำเงินไปลงททุนมีความคุ้มทุนหรือไม่ ทำการรีอินชัวร์รัน ตามเงื่อนไขการกระจายความเสี่ยงสากล ให้ผู้ตรวจสอบภายในตรวจสอบและควบคุมดูแลการใช้จ่ายเงินการเรียกร้องสินไหม ถูกต้องหรือไม่
2. ความเสี่ยงด้านเครดิต มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือความรัดกุมในการรับประกัน ตรวจสุขภาพลูกค้ามีสัญญาหนังสือรับรองประวัติสุขภาพลูกค้า การทำธุรกรรมใด ๆ มีผู้รับผิดชอบ
3. โครงสร้างค่าตอบแทน มีอัตราที่สามารถจูงใจและรักษาบุคลากรฝ่ายขายที่มีทักษะความสามารถเอาไว้ได้ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ ปรับปรุงข้อบังคับกฎระเบียบต่างๆ ที่มีอยู่ให้ทันสมัยเช่น ว่าด้วยสิทธิประโยชน์เกี่ยวกับเงินทดแทน คอมมิสชั่น โบนัส ค่าชดเชย รางวัล กำหนดหลักเกณฑ์การบริหารผลตอบแทนที่เน้นความสมดุลภายนอก ภายใน และระดับตำแหน่งบุคคล
4. การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน เงินเฟ้อมาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มีแผนรองรับ สำรองวัสดุ อุปกรณ์ใช้งานที่จำเป็น ทำสัญญาซื้อขายระยะยาวสำหรับสินค้า และวัตถุดิบที่จำเป็นที่ราคาคงที่ใช้บริการเฉลี่ยจากผู้ขายมากรายใช้เครื่องมือทางการเงินทำ hedging สำหรับความเสี่ยงทางราคาซื้อออฟชั่นกำหนดราคาล่วงหน้าประเมินอัตราดอกเบี้ยคาดการณ์ไว้รองรับความเสี่ยง
5. การเปลี่ยนแปลงของการด้อยค่าของทรัพย์สิน/ทรัพย์สินไม่ก่อให้เกิดรายได้ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ จัดซื้อสินค้าที่มีตราที่ราคาขายหลังใช้งานแล้วสูง คำนวณค่าเสื่อมราคามากๆเผื่อไว้
6. การรับเงิน เปลี่ยนแปลงจำนวนเงิน ตัวแทนไม่ออกใบเสร็จรับเงินให้ลูกค้า นำเงินไปใช้ก่อน มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มอบหมายให้เจ้าหน้าที่รับผิดชอบ มีผู้ค้ำประกันรับผิดชอบการทุจริตของพนักงาน ออกแบบเอกสารให้รัดกุมเหมาะสม จัดทำบัญชีควบคุมมีระบบการตรวจสอบเงินและสอบทาน
7. การจ่ายเงิน จ่ายเงินแต่ไม่ได้รับสินค้า(บริการ) ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จรับเงินปลอม เปลี่ยนจำนวนเงิน จ่ายเงินซ้ำซ้อน มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยงคือ มอบหมายให้เจ้าหน้าที่รับผิดชอบอย่างเป็นทางการ มีระบบสอบทานเอกสารที่เกี่ยวข้องเช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบแจ้งหนี้ มีการประทับตรา เซนต์ชื่อ กำหนดให้จ่ายเป็นเช็คหรือบัตรเครดิต มีการสำรองข้อมูลทางการเงินไว้ในที่ปลอดภัย
8. การจัดซื้ออุปกรณ์ เครื่องใช้สำนักงาน ของชำร่วย ซื้อเกินความจำเป็น การจัดซื้อไม่ตรงกับความต้องการ จัดซื้อในราคาแพง จัดซื้อของที่ไม่มีคุณภาพดีเพียงพอ มาตรการควบคุม/วิธีการจัดการลดความเสี่ยง คือ กำหนดให้จัดซื้อภายในวงเงิน งบประมาณ และตามคุณลักษณะเฉพาะที่กำหนด กำหนดให้หน่วยงานรับผิดชอบในการจัดซื้อ กำหนดราคากลางให้เหมาะสม บอกคุณลักษณะเฉพาะให้ชัดเจนและให้เปรียบเทียบราคาซื้อจากแห่งอื่น กำชับให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อคำนึงถึงประโยชน์ของบริษัท ต้องมีจริยธรรมและความซื่อสัตย์สุจริต โดยเน้นการส่งเสริมให้หน่วยงานมีสภาพแวดล้อมการควบคุมที่ดี
สรุป วางมาตรการการตรวจสอบทางการเงินอย่างรัดกุม วางแผนลงทุนอย่างรอบครอบ มีการจัดเก็บ และเก็บสำรองข้อมูลทางการเงินขององค์กรอย่างเป็นระบบปลอดภัย วางแผนการใช้จ่ายเงินอย่างเหมาะสม เพิ่มความสำคัญในเรื่องความโปร่งใส มีคุณธรรม สุจริต ของคนในองค์กร และลงโทษกรณีทุจริตอย่างรุนแรง มีแผนรองรับกับโอกาสที่รายรับขององค์กรจะลดลงไม่ว่าจะมาจากสาเหตุใดก็ตาม
ค้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2552. จากเว็บไซต์ http://www.oknation.net/blog/print.php?id=36212
ในทางการเงินเราเรียกภัยหรือโชคร้ายที่มีโอกาสเกิดขึ้นกับเรา และส่งผลกระทบทางการเงินต่อตัวเราว่า "ความเสี่ยงทางการเงิน" ซึ่งเจ้าความเสี่ยงทางการเงินที่ว่านี้ เมื่อเกิดขึ้นก็จะส่งผลกระทบโดยตรงทั้งต่อ "ความมั่งคั่ง" และ "สภาพคล่อง" ของเราทันที
ยกตัวอย่างง่าย ๆ หากเจ็บป่วยจนถึงขั้นล้มหมอนนอนเสื่อ นั่นก็คงทำให้ต้องเสียเงินเสียทองในการรักษาพยาบาลให้หาย ซึ่งนั่นก็คงต้องกระทบต่อเงินเก็บซึ่งสำรองไว้ใช้จ่าย (สภาพคล่อง) หรือไม่ก็กระทบต่อเงินสะสมเพื่อใช้ในวันข้างหน้า (ความมั่งคั่ง) อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ในทางการเงิน เราแบ่งความเสี่ยงออกเป็น 4 ประเภทด้วยกัน คือ
1. ความเสี่ยงภัยส่วนบุคคล (personal risk) อันได้แก่ ความเสี่ยงอันเกิดจากการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร การมีรายได้ไม่พอใช้ในยามเกษียณ การมีสุขภาพที่ไม่ดีหรือทุพลภาพ หรือความเสี่ยงภัยเนื่องจากการว่างงาน เป็นต้น
2. ความเสี่ยงภัยต่อทรัพย์สิน (property risk) อันได้แก่ บ้านถูกไฟไหม้ รถถูกชน หรือถูกโจรกรรม เป็นต้น
3. ความเสี่ยงต่อการรับผิด (liability risk) เป็นความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการรับผิดในการกระทำที่มีผลกระทบกับบุคคลอื่น ภายใต้กรอบของกฎหมาย เช่น พวกงานวิชาชีพ หรือการทำงานที่อาจต้องมีเรื่องการฟ้องร้องเข้ามาเกี่ยวข้อง
4. ความเสี่ยงภัยอันเนื่องมาจากความผิดพลาดของบุคคลอื่น (risk arising from failure of others) อันได้แก่ ความเสี่ยงจากการว่าจ้างช่วงผู้อื่นทำงาน การไปค้ำประกันเงินกู้ของคนอื่น เป็นต้น
ทั้งหมดนี้เป็นความเสี่ยงทางการเงินที่คนเรามักเจอะเจอกันได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งหากไม่ใส่ใจแล้ว อาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่อง และความมั่งคั่งของเราได้ ดังนั้น หนึ่งในองค์ประกอบของแผนสู่อิสรภาพทางการเงินของคนเรา จึงควรรวมเรื่องของการบริหารความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นกับชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของแผนการสู่อิสรภาพทางการเงินด้วย
เริ่มต้นจากการวิเคราะห์ตัวเราเองว่า มีความเสี่ยงทางการเงินใด ๆ ใน 4 ประเภทที่กล่าวมาข้างต้นบ้าง จากนั้นให้วิเคราะห์ "โอกาสในการเกิด" ภัยทางการเงิน และ "ผลกระทบ" หากเกิดภัยทางการเงินนั้นขึ้น จากนั้นก็มาหาวิธีในการจัดการกับความเสี่ยงแต่ละรายการที่อาจเกิดขึ้นกับเรา โดยเลือกใช้วิธีการหนึ่งวิธีการใดหรือหลายวิธีการประกอบกันดังต่อไปนี้
ก. หลีกเลี่ยงความเสี่ยง เช่น หากกลัวอุบัติเหตุทางรถยนต์ ก็อาจหลีกเลี่ยงที่จะมีรถยนต์ไว้เป็นของตัวเอง เป็นต้น
ข. ลดและควบคุมความเสี่ยง โดยลดที่เหตุ หรือลดความรุนแรงที่อาจจะเกิด เช่น ดื่มเหล้าให้น้อยลง ออกกำลังให้มากขึ้น เพื่อลดโอกาสในการเกิดโรค เป็นต้น
ค. รับความเสี่ยงไว้เอง คือ การยอมรับความสูญเสียที่จะเกิดขึ้นจากภัยทางการเงินด้วยตัวเอง วิธีการนี้ควรเลือกใช้เมื่อผลกระทบของภัยดังกล่าวมีมูลค่าไม่สูงหนัก หรือเกิดไม่บ่อย เช่น การเจ็บป่วยเล็กน้อย เป็นไข้ เป็นหวัด เป็นต้น
ง. โอนความเสี่ยง ให้ผู้อื่นรับผิดชอบ เช่น การทำประกันชีวิต ประกันสุขภาพ ประกันภัย เป็นต้น
ตัวอย่างการวิเคราะห์ความเสี่ยง: นายเอ เป็นพนักงานบริษัท มีบ้านเป็นของตนเอง โดยยังจดจำนองอยู่กับธนาคาร ไม่มีรถยนต์ ขับรถยนต์ก็ไม่เป็น ดื่มเหล้าบ้าง แต่ไม่สูบบุหรี่ ไม่ค่อยออกกำลังกาย พ่อแม่เป็นข้าราชการบำนาญ ไม่มีเงินออมเลย จากข้อมูลดังกล่าว เรามาพิจารณาความเสี่ยงทีละประเภท ได้ดังนี้
ความเสี่ยงภัยส่วนบุคคล:
* กรณีเสียชีวิต: โอกาสในการเกิดปานกลาง เพราะนายเอ ดื่มสุรา ไม่ค่อยออกกำลังกาย แม้จะไม่สูบบุหรี่ก็ตาม ส่วนงานที่ทำก็อยู่ในออฟฟิศ จึงมีโอกาสเสียชีวิตจากการใช้ชีวิตประจำวันไม่มาก สำหรับผลกระทบหากนายเอเสียชีวิต จะเห็นว่าจะกระทบต่อบ้านที่จดจำนองไว้เท่านั้น เพราะพ่อแม่ยังมีรายได้ดูแลตัวเองได้ ดังนั้นจึงถือว่ามีผลกระทบในระดับปานกลาง - กรณีนี้นายเอ อาจเลือกใช้การประกันความเสี่ยง โดยการประกันชีวิตคุ้มครองมูลค่าบ้านที่จดจำนองธนาคารไว้ หรือถ้าคิดว่าตายแล้วเสียบ้านไปไม่เป็นไร พ่อแม่ก็มีบ้านอยู่ ลูกเมียก็ไม่มี ก็อาจเลือกรับความเสี่ยงไว้เอง คือ ตายแล้วก็ให้บ้านธนาคารไป
* กรณีเจ็บป่วย: โอกาสในการเกิดปานกลาง ผลกระทบสูง เพราะหากเจ็บป่วยหนัก แล้วไม่มีเงินออมเพื่อรักษา อาจทำให้ต้องกู้หนี้ยืมสิน และส่งผลกระทบทางการเงินในระยะยาวได้ - กรณีนี้นายเอ อาจเลือกใช้วิธีลดความเสี่ยง โดยดื่มเหล้าให้น้อยลง ออกกำลังกายให้มากขึ้น ควบคู่ไปกับการทำประกันสุขภาพในกลุ่มโรคร้ายหรือเจ็บป่วยถึงขั้นล้มหมอนนอนเสื่อ โดยอาจเลือกรับความเสี่ยงไว้เองกรณีเจ็บป่วยเพียงเล็กน้อย
ความเสี่ยงภัยต่อทรัพย์สิน: นายเอ มีทรัพย์สินเพียงรายการเดียว คือ บ้าน ซึ่งอาจได้รับภัยบางอย่างได้ เช่น ไฟไหม้ หรือถูกโจรกรรม ทั้งนี้โอกาสในเกิดภัย อาจมองว่าต่ำ ส่วนผลกระทบนั้น หากเป็นไฟไหม้ก็ถือว่าสูง ส่วนกรณีโจรกรรม หากนายเอ มีทรัพย์สินไม่มาก ก็อาจเป็นผลกระทบระดับต่ำ-ปานกลาง - ในกรณีของบ้าน นายเอ อาจเลือกใช้ประกันอัคคีภัยในการบริหารความเสี่ยง ส่วนการโจรกรรมนั้น นายเอ อาจเลือกใช้วิธีรับความเสี่ยงไว้เอง เป็นต้น
ความเสี่ยงภัยต่อการรับผิด และความผิดพลาดของบุคคลอื่น: ไม่มี
จากตัวอย่างข้างต้น คงทำให้ท่านสามารถวิเคราะห์ความเสี่ยงอย่างง่ายให้กับตัวเอง เพื่อปกป้องสภาพคล่อง และความมั่งคั่งทางการเงินให้กับตัวเองได้แล้วใช่ไหมครับ หากมีข้อสงสัยประการใดสามารถส่งคำถามหรือสงสัยของท่านมาได้ที่ jakkapong@gmail.com ครับ
สนใจหนังสือ Financial Literacy เคล็ด (ไม่) ลับสู่ความมั่งคั่ง ติดต่อได้ที่ www.bizkons.com

หมู่บ้านสิวารัตน์ 9 เป็นโครงการบ้านแฝด 2 ชั้น 3 ห้องนอน 2 ห้องน้ำ สไตล์โมเดิร์น เนื้อที่ 36 ตารางวา และอาคารพาณิชย์ ภายในโครงการประกอบด้วยที่พักอาศัยรวมกว่า 377 ยูนิต ปัจจุบันได้เปิดการขายและมีลูกค้าจองแล้วกว่า 30 %
รายละเอียด
บ้านเดี่ยวบนเนื้อที่ 60 ตารางวาขึ้นไป รูปแบบสไตล์โมเดิร์น 2 ชั้น 4 ห้องนอน 3 ห้องน้ำ พร้อมห้องครัว และห้องรับแขก ในโครงการการประกอบด้วย บ้านเดี่ยว 65 หลัง และอาคารพาณิชย์ด้านหน้าโครงการอีก 16 ห้อง
รายละเอียด
อ้างอิง
ยกตัวอย่างง่าย ๆ หากเจ็บป่วยจนถึงขั้นล้มหมอนนอนเสื่อ นั่นก็คงทำให้ต้องเสียเงินเสียทองในการรักษาพยาบาลให้หาย ซึ่งนั่นก็คงต้องกระทบต่อเงินเก็บซึ่งสำรองไว้ใช้จ่าย (สภาพคล่อง) หรือไม่ก็กระทบต่อเงินสะสมเพื่อใช้ในวันข้างหน้า (ความมั่งคั่ง) อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ในทางการเงิน เราแบ่งความเสี่ยงออกเป็น 4 ประเภทด้วยกัน คือ
1. ความเสี่ยงภัยส่วนบุคคล (personal risk) อันได้แก่ ความเสี่ยงอันเกิดจากการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร การมีรายได้ไม่พอใช้ในยามเกษียณ การมีสุขภาพที่ไม่ดีหรือทุพลภาพ หรือความเสี่ยงภัยเนื่องจากการว่างงาน เป็นต้น
2. ความเสี่ยงภัยต่อทรัพย์สิน (property risk) อันได้แก่ บ้านถูกไฟไหม้ รถถูกชน หรือถูกโจรกรรม เป็นต้น
3. ความเสี่ยงต่อการรับผิด (liability risk) เป็นความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการรับผิดในการกระทำที่มีผลกระทบกับบุคคลอื่น ภายใต้กรอบของกฎหมาย เช่น พวกงานวิชาชีพ หรือการทำงานที่อาจต้องมีเรื่องการฟ้องร้องเข้ามาเกี่ยวข้อง
4. ความเสี่ยงภัยอันเนื่องมาจากความผิดพลาดของบุคคลอื่น (risk arising from failure of others) อันได้แก่ ความเสี่ยงจากการว่าจ้างช่วงผู้อื่นทำงาน การไปค้ำประกันเงินกู้ของคนอื่น เป็นต้น
ทั้งหมดนี้เป็นความเสี่ยงทางการเงินที่คนเรามักเจอะเจอกันได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งหากไม่ใส่ใจแล้ว อาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่อง และความมั่งคั่งของเราได้ ดังนั้น หนึ่งในองค์ประกอบของแผนสู่อิสรภาพทางการเงินของคนเรา จึงควรรวมเรื่องของการบริหารความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นกับชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของแผนการสู่อิสรภาพทางการเงินด้วย
เริ่มต้นจากการวิเคราะห์ตัวเราเองว่า มีความเสี่ยงทางการเงินใด ๆ ใน 4 ประเภทที่กล่าวมาข้างต้นบ้าง จากนั้นให้วิเคราะห์ "โอกาสในการเกิด" ภัยทางการเงิน และ "ผลกระทบ" หากเกิดภัยทางการเงินนั้นขึ้น จากนั้นก็มาหาวิธีในการจัดการกับความเสี่ยงแต่ละรายการที่อาจเกิดขึ้นกับเรา โดยเลือกใช้วิธีการหนึ่งวิธีการใดหรือหลายวิธีการประกอบกันดังต่อไปนี้
ก. หลีกเลี่ยงความเสี่ยง เช่น หากกลัวอุบัติเหตุทางรถยนต์ ก็อาจหลีกเลี่ยงที่จะมีรถยนต์ไว้เป็นของตัวเอง เป็นต้น
ข. ลดและควบคุมความเสี่ยง โดยลดที่เหตุ หรือลดความรุนแรงที่อาจจะเกิด เช่น ดื่มเหล้าให้น้อยลง ออกกำลังให้มากขึ้น เพื่อลดโอกาสในการเกิดโรค เป็นต้น
ค. รับความเสี่ยงไว้เอง คือ การยอมรับความสูญเสียที่จะเกิดขึ้นจากภัยทางการเงินด้วยตัวเอง วิธีการนี้ควรเลือกใช้เมื่อผลกระทบของภัยดังกล่าวมีมูลค่าไม่สูงหนัก หรือเกิดไม่บ่อย เช่น การเจ็บป่วยเล็กน้อย เป็นไข้ เป็นหวัด เป็นต้น
ง. โอนความเสี่ยง ให้ผู้อื่นรับผิดชอบ เช่น การทำประกันชีวิต ประกันสุขภาพ ประกันภัย เป็นต้น
ตัวอย่างการวิเคราะห์ความเสี่ยง: นายเอ เป็นพนักงานบริษัท มีบ้านเป็นของตนเอง โดยยังจดจำนองอยู่กับธนาคาร ไม่มีรถยนต์ ขับรถยนต์ก็ไม่เป็น ดื่มเหล้าบ้าง แต่ไม่สูบบุหรี่ ไม่ค่อยออกกำลังกาย พ่อแม่เป็นข้าราชการบำนาญ ไม่มีเงินออมเลย จากข้อมูลดังกล่าว เรามาพิจารณาความเสี่ยงทีละประเภท ได้ดังนี้
ความเสี่ยงภัยส่วนบุคคล:
* กรณีเสียชีวิต: โอกาสในการเกิดปานกลาง เพราะนายเอ ดื่มสุรา ไม่ค่อยออกกำลังกาย แม้จะไม่สูบบุหรี่ก็ตาม ส่วนงานที่ทำก็อยู่ในออฟฟิศ จึงมีโอกาสเสียชีวิตจากการใช้ชีวิตประจำวันไม่มาก สำหรับผลกระทบหากนายเอเสียชีวิต จะเห็นว่าจะกระทบต่อบ้านที่จดจำนองไว้เท่านั้น เพราะพ่อแม่ยังมีรายได้ดูแลตัวเองได้ ดังนั้นจึงถือว่ามีผลกระทบในระดับปานกลาง - กรณีนี้นายเอ อาจเลือกใช้การประกันความเสี่ยง โดยการประกันชีวิตคุ้มครองมูลค่าบ้านที่จดจำนองธนาคารไว้ หรือถ้าคิดว่าตายแล้วเสียบ้านไปไม่เป็นไร พ่อแม่ก็มีบ้านอยู่ ลูกเมียก็ไม่มี ก็อาจเลือกรับความเสี่ยงไว้เอง คือ ตายแล้วก็ให้บ้านธนาคารไป
* กรณีเจ็บป่วย: โอกาสในการเกิดปานกลาง ผลกระทบสูง เพราะหากเจ็บป่วยหนัก แล้วไม่มีเงินออมเพื่อรักษา อาจทำให้ต้องกู้หนี้ยืมสิน และส่งผลกระทบทางการเงินในระยะยาวได้ - กรณีนี้นายเอ อาจเลือกใช้วิธีลดความเสี่ยง โดยดื่มเหล้าให้น้อยลง ออกกำลังกายให้มากขึ้น ควบคู่ไปกับการทำประกันสุขภาพในกลุ่มโรคร้ายหรือเจ็บป่วยถึงขั้นล้มหมอนนอนเสื่อ โดยอาจเลือกรับความเสี่ยงไว้เองกรณีเจ็บป่วยเพียงเล็กน้อย
ความเสี่ยงภัยต่อทรัพย์สิน: นายเอ มีทรัพย์สินเพียงรายการเดียว คือ บ้าน ซึ่งอาจได้รับภัยบางอย่างได้ เช่น ไฟไหม้ หรือถูกโจรกรรม ทั้งนี้โอกาสในเกิดภัย อาจมองว่าต่ำ ส่วนผลกระทบนั้น หากเป็นไฟไหม้ก็ถือว่าสูง ส่วนกรณีโจรกรรม หากนายเอ มีทรัพย์สินไม่มาก ก็อาจเป็นผลกระทบระดับต่ำ-ปานกลาง - ในกรณีของบ้าน นายเอ อาจเลือกใช้ประกันอัคคีภัยในการบริหารความเสี่ยง ส่วนการโจรกรรมนั้น นายเอ อาจเลือกใช้วิธีรับความเสี่ยงไว้เอง เป็นต้น
ความเสี่ยงภัยต่อการรับผิด และความผิดพลาดของบุคคลอื่น: ไม่มี
จากตัวอย่างข้างต้น คงทำให้ท่านสามารถวิเคราะห์ความเสี่ยงอย่างง่ายให้กับตัวเอง เพื่อปกป้องสภาพคล่อง และความมั่งคั่งทางการเงินให้กับตัวเองได้แล้วใช่ไหมครับ หากมีข้อสงสัยประการใดสามารถส่งคำถามหรือสงสัยของท่านมาได้ที่ jakkapong@gmail.com ครับ
สนใจหนังสือ Financial Literacy เคล็ด (ไม่) ลับสู่ความมั่งคั่ง ติดต่อได้ที่ www.bizkons.com
โครงการที่น่าสนใจ | สิวารัตน์ บ้านเดี่ยว | สิวารัตน์ บ้านแฝด | สิวารัตน์ ทาวน์เฮ้าส์ |
หมู่บ้านสิวารัตน์ มหิดล ศาลายา,บางบัวทอง ไทรน้อย,จ.นครปฐม ร.ร.สิรินธร
ทุกสิ่งที่สมบูรณ์แบบ ความสุขเติมเต็มได้ที่นี่ทุกวัน... เชิญชมบ้านตัวอย่างได้ทุกวัน
ทุกสิ่งที่สมบูรณ์แบบ ความสุขเติมเต็มได้ที่นี่ทุกวัน... เชิญชมบ้านตัวอย่างได้ทุกวัน
โครงการสิวารัตน์9(บางบัวทอง-ไท...
หมู่บ้านสิวารัตน์ 9 เป็นโครงการบ้านแฝด 2 ชั้น 3 ห้องนอน 2 ห้องน้ำ สไตล์โมเดิร์น เนื้อที่ 36 ตารางวา และอาคารพาณิชย์ ภายในโครงการประกอบด้วยที่พักอาศัยรวมกว่า 377 ยูนิต ปัจจุบันได้เปิดการขายและมีลูกค้าจองแล้วกว่า 30 %
รายละเอียด
หมู่บ้านสิวารัตน์โครงการ7 (มหิ...
รายละเอียด
ข่าวสาร
- อุปสรรค…สี่ด่านควรรู้ (ก... Posted by admin on มี.ค. 1, 2011
โครงการที่ผ่านมา
อ้างอิง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น